Het schijnt dat de Amerikanen maanden bezig waren om president Madura van Venezuela tot overgave te dwingen. Hij speelde niet mee, dus moest de regering-Trump de man kidnappen om hem, in een schijn van juridische gerechtvaardigheid, in een Amerikaanse rechtbank aan te klagen. Rule of law, you know. Het was een spectaculaire raid, goed uitgevoerd, maar dat gezegd zijnde, vraag je je af wat er in al die maanden is bedacht over de consequenties en over het vervolg.

In zijn beschamend meanderende en narcistische persconferentie, eigenlijk een toespraak voor het volk met vragen na, kwam Trump niet verder dan dat Amerika het land zal besturen. Hoe dat te doen zonder militairen aan de grond, bleef een raadsel. Marco Rubio, die probeerde staand en met open ogen te slapen terwijl Trump afdwaalde naar de national guards die namens hem in Washington en Los Angeles alle misdaad hadden beëindigd, zou hebben gesproken met de vicepresident van Maduro. Die kreeg zondag de macht toegewezen zolang Madura afwezig is. Het Venezuelaanse leger, de uitvoerders van Maduro’s dictatuur, verklaarde zich achter de nieuwe president te scharen. Rubio heeft met haar gepraat, dus het komt wel goed. Hoe komt het dat ik er niet gerust op ben?

Okay. Amerika runt het land. Trump zegt het, dus in zijn verwarde geest doet Amerika het al. Want het grootste, de beste, de meest doortastende president, u kent het verhaal. We zullen het zien. Of niet, want wie na Trump de andere sprekers hoorde, Rubio, die het liefst morgen Cuba zou bevrijden, Hegseth die over zijn woorden struikelde (ze spraken allemaal snel, misschien om de verveling tijdens Trumps gezwatel weg te werken) bij het loven de van Amerikaanse troepen, en de generaal die niet voor hem onderdeed. Wat precies Stephen Miller daar deed, de Raspoetin van het Witte Huis, was niet duidelijk, maar als het om slechte ideeën gaat, is Miller een kei.

Ik kan me vergissen maar het woord democratie kwam niet voor in Trumps verhaal, evenmin de oppositieleidster, die van de Nobelprijs voor de vrede. Nou ja, niets eigenlijk over bestuur. Nation building was bij de nationalistische Republikeinen lange tijd een scheldwoord, dat is niet zomaar veranderd. Er wordt niets gebouwd, zo lijkt het.

Het enige dat volstrekt duidelijk werd, is dat Trumps enige motivatie lag in de olie. Genationaliseerde oliebedrijven – in de tijd dat Venezuela zijn koloniale geschiedenis achter zich liet – zouden worden teruggegeven aan Trumps vrienden in de fossiele industrie. Zij gaan investeren in de olie en geven zo Amerika toegang tot de grootste olievoorraad in de wereld – en vooral, maar dat is secundair doel dat Trump niet noemde, voorkomen dat China olie ophaalt uit het Caribisch gebied. Gaat Trump een olie-embargo tegen China opzetten?

Trump, u weet wel, die history buff, belezen en goed geverseerd in de Amerikaanse geschiedenis, beriep zich op de Monroe-doctrine. Die werd ook al genoemd, met een Trump aanhangsel dat er op neerkomt we-doen-wat-we-willen-in-de-regio als het ons voordeel oplevert, in de recente veiligheidsdoctrine van de VS. Wat het allemaal precies betekent, weten we nog niet, wel dat Trump zich het recht voorbehoud om op het westelijk halfrond te dreigen, te chanteren en binnen te vallen naar believen. De meeste Republikeinen knikken instemmend, maar dat is vooral omdat ze daaraan zo gewend zijn geraakt. Normaliter zouden MAGA types dit soort beleid in buitenlanden met militairen met afschuw bekijken. Maar u moet maar denken, ze liepen ook allemaal in de pas toen kleine Bush Irak binnenmarcheerde. Ja, ik weet het, geen vergelijk en toch weer wel. Handelen zonder nadenken, zonder plan, zonder gedachte uitkomst. We will run this country.

De consequenties van dit ondoordachte beleid op het wereldtoneel zijn evident, al lijken ze deze regering te ontgaan. Probeer maar eens tegen Rusland te zeggen dat het niet correct is om buurlanden binnen te vallen, leiders te kidnappen en het bestuur over te nemen. Oeps. Trump heeft allang met zijn vriend in het Kremlin gebeld dat nu hij Venezuela zo aanpakt dit impliciet goedkeuring betekent van Poetins agressie in Oekraïne. Wladimir maakte pruttelende geluiden over Maduro, maar wreef zich in de handen.

Dat deed ook Xi Jingping, die nog maar eens benadrukte dat je niet zomaar onafhankelijke landen mag binnenvallen en overnemen. Right. Taiwan is niet zo’n land, vindt Xi, het is deel van China. En als de VS nog denkt iets te kunnen zeggen over de aanstaande overname van Taiwan, dan hebben ze in elk geval geen recht van spreken. Maar wie heeft het over spreken? In de Trump wereld is het ruilen van de olie van Venezuela voor een vrije hand van Xi in Taiwan gewoon een deal. Dagelijkse kost.

En drugs? De grote leider kreeg er een vraag over. Hoe kon het dat hij een tot 45 jaar veroordeelde Hondurese ex-president zomaar gratie gaf als hij Maduro zonodig moest vervolgen, was een vraag. Ah, daar was hij weer, u kon erop wachten: Joe Biden. Die slechtste president aller tijden, wiens rotzooi Trump tot het einde der dagen moet opruimen, was verantwoordelijk voor de onterechte veroordeling van deze onschuldige, brave president. Vandaar. Geen vergelijk met Maduro.

Het was instructief, opnieuw, om Trump bezig te zien. Hij zag er oud uit, zodra hij zijn ogen van het papier nam en dan de gebruikelijke onzin uitkramend. Wat ik onthutsend vond was niet Pete Hegseth, die kennen we als een paladijn die graag soldaatje speelt. Nee, het was toch weer die Rubio. Drie kwartier lang hield hij zijn gezicht in de plooi al kon je vermoeden dat hij dacht: ‘oh shit, daar gaat hij weer’. Hij had letterlijk geen enkele uitdrukking op zijn gezicht.

Dat was beangstigend. Niet zozeer Trump maar de zombie kwaliteiten van zijn omgeving. Zoals Trump zei: dit is het land dat we moeten respecteren als het machtigste, grootste, sterkste, meest doortastende, met dito leiding. Niemand die hem weerspreekt of zelfs maar weet over te halen om zijn performance van Bideneske kwaliteit wat in te korten.

Beangstigend, ja, dat is het juiste woord.

Ongetwijfeld heeft u iets gehoord of gezien van het inmiddels fameuze interview met fotoshoot in Vanity Fair van de gang who could not shoot straight, ook bekend als de Witte Huis acolieten van Donald Trump. De machtigste personen in Washington (allemaal mannen in de echte machtsposities) laten zien waarom u zich zorgen moet maken. Zijn dit echt de mensen die het machtigste land in de wereld vorm geven? Misschien niet, en misschien lieten ze dat nu precies zien.

De persoon waar alles om draait was Susie Wiles, de tot nu toe buitengewoon effectieve chef staf van het Witte Huis. Wiles gaf een serie van elf interviews met Vanity Fair, een ouderwetse glossy met een gedegen journalistieke reputatie. In de interviews ging ze helemaal los over de jongens en meisjes om haar heen. Trump had een ‘alcoholic’s personality’, Vance was langjarige samenzweringsverslaafde en Elon Musk een echte verslaafde, aan ketamine. En zo nog het een en ander. U krijgt een idee.

Behalve de interviews regelde Wiles met Vanity Fair een foto shoot. Glamour foto’s zoals alleen dit soort bladen die kunnen maken. Annie Leibowiz foto’s, u kent ze wel. Herkenbaar, vaak in your face, glamorous. De fotograaf van Vanity Fair deed zijn werk superb. Behalve een foto van de groep waarin ze poseren als power house, deels in zwart wit en daardoor des te krachtiger als een maffia enforcers team, maakte hij ook individuele foto’s, ongelooflijk dichtbij. Je ziet het dreigende gezicht van JD Vance, de evil eyes van de bekeerde moralist die uw leven wil overnemen.

De Mar a Lago lippen van persvoorlichter Karoline Leavitt, inclusief de prikgaten waar ze haar lippen heeft opgeblazen (by the way, een mooi beeld om jonge meisjes ervan te weerhouden dit soort lichaamsbeschadigende trucs te gebruiken). Oh, shoot, de make up op haar neus zat ook niet helemaal goed. Had hij het moeten retoucheren, werd de fotograaf Christopher Anderson gevraagd. Nee, natuurlijk niet, je fotografeert de werkelijkheid, het zou juist fake zijn als je wegwerkte in photoshop, antwoordde hij. Hier op instagram, als u dat heeft. ICE generaal Stephen Miller, baas van de oppak eenheden, kijkt koel en arrogant, wie doet mij wat, in de camera. Kleine Marco wordt overweldigd door zijn grote oren. Wiles zelf staat er met verbaasde grote ogen (waar zou ze verbaasd over zijn?), als een hert in de koplampen, net voordat ze wordt overreden.

Allemaal leuk om te zien, fascinerend, maar vooral dringt de vraag zich op: hoe is het mogelijk dat deze groep zich liet strikken voor deze shoot? Wiles moet de persoon in het midden geweest zijn, gezien de interviews. Maar zou niemand van deze klungels echt beseft hebben dat er niets goeds van kon komen? Dat ze hun geschiedenis niet kennen, verrast niet. Ik moest meteen denken David Stockman, de begrotingsdirecteur van Ronald Reagan, die in 1981 een dergelijk verhaal losliet in The Atlantic, The education of David Stockman. Ook hij ging los over wat er echt op de achtergrond speelde. Reagan was boos, vaderlijk boos. Stockman mocht blijven maar had zichzelf blijvend beschadigd. Waarom deed hij het? Een operator op de achtergrond die niet voldoende aandacht kreeg, die meer krediet wilde dan hij dacht te krijgen. Een ijdeltuit, kortom.

Dat brengt ons terug naar de vraag waarom. Hoe is het mogelijk dat een slimme operator als Wiles zich in de setting van elf interviews liet lokken, die waarschijnlijk naarmate het aantal opliep, steeds intiemer werden – ik bedoel politiek intiemer, een interviewer die het vertrouwen krijgt. Een goede journalist weet daar wel weg mee en Chris Whipple heeft zijn werk goed gedaan. Ze ontlokte uitspraken van Wiles die zij anders nooit gedaan zou hebben. Het raadsel blijft: hoe liet ze zich in die positie lokken?

Zou ze vinden dat ze te weinig aandacht kreeg voor het harde werk om Donald Trump min of meer gefocust te houden? Voor het organiseren van een chaotische staf in het Witte Huis op een manier die de chef stafs in de eerste termijn steeds ontging? Trump kan haar niet missen, dus ze zal er wel mee wegkomen, maar toch. Zal iemand in haar omgeving haar nog vertrouwen? Wat zegt ze nog meer als een journalist of wie dan ook met haar flirt als persoon van macht?

Of was het ijdelheid van de participanten? Mooie portretten als de mensen met de macht? Glossy, voor de eeuwigheid, voor de kinderen en kleinkinderen? Dat ze ijdel zijn leidt geen twijfel, maar ik had ook verwacht dat ze enig gezond verstand hadden – nou ja, het zijn Trumpies dus je moet niet te hoge verwachtingen hebben. Maar Stephen Miller is een geslepen radicale operator, de enige die het hele Trump-presidentschap, 1.0 en 2.0, heeft overleefd. Vance minder, hij is een ras opportunist die Trump ooit met Hitler vergeleek. U mag zelf invullen op wie hij nu zelf leek. Hij gaat wel voor de shoot. Vance is bezig met de opvolging. Deze creepy foto zal nog vaak opduiken als hij werkelijk van start gaat.

Hoe bestaat het dat van deze groep niemand doorhad waar ze mee bezig waren? Nou ja, het is misschien in te naïve vraag. Deze regering heeft geen idee waar ze mee bezig is. Ze dobberen, deinen op de golven van vage Trumpiaanse overwegingen, gestuurd, als ze dat al zijn, door de krachten achter deze maar half functionerende president. En dan valt op wie er níet op de foto staat. Waar was Russell Vought, de directeur van het Office of Budget Management? De man achter Project 2025, de vertegenwoordiger van de radicaal rechtse, en inmiddels ook verwerpelijk racistische denktank Heritage Foundation, ontbrak. Hij was druk bezig met het echte werk van deze regering: het afbreken van een functionerende overheid en het overdragen van de beslissingsmacht aan de plutocraten en techbazen.

Het is misschien een les van alle tijden: kijk wat je niet ziet. De gang in Vanity Fair staat te kijk. Trump schreeuwt zich door een kerstwens. Vough ploegt lekker door.

Het hoeft niemand te verbazen dat Trump begint af te bladderen. Als ik dat kon voorzien, dan kon iedereen dat (zie eerdere adviezen aan de Democraten om te stoppen met jeremiëren en even te wachten tot Trump zichzelf in de wielen zou rijden). Een aantal dingen komen nu samen, zo tegen het einde van Trumps eerste jaar als 47ste president.

Niet onbelangrijk is dat de man van het padje is. Niet altijd, niet permanent, maar vaak genoeg om de vergelijking met rollatorman Joe Biden te maken. Trump kan geen toespraak of zelfs maar conversatie houden zonder de weg kwijt te raken of terug te vallen op zijn vaste riedels over de grootste en de beste van alles. Als hij tenminste niet in slaap valt bij al die ridicule reality show bijeenkomsten waar hij iets tekent of aankondigt. Of tijdens kabinetsbijeenkomsten waar de deelnemers inderdaad slaapverwekkende lofuitingen produceren, hun neus bruin van het in de kont kruipen van de grote man (excusez le mot, dit is de Amerikaanse uitdrukking ervoor, prachtig verbeeld in South Park in minister van Justitie Blondi die steeds een lelijk bruin plekje op haar neus heeft zitten). Trumps misogyne tirades tegen vrouwelijke journalisten storen de gefrustreerde mannetjes van alt right niet, maar irriteren wel de gemiddelde Amerikaan. De man kan zichzelf niet inhouden. Ik heb het al eerder verwoord: de agendazetters van Trump hebben al lang het 25ste Amendement al afgestoft.

Tja, en dan is er de economie. Doet het niet slecht, in afwachting van de AI-crash, maar in de winkel merkt de burger daar weinig van. Prijzen zijn hoog en stijgen, mede door de importheffingen en die zijn nog niet eens helemaal doorberekend door de importerende bedrijven. Gaat nog wel gebeuren, als ze hebben kunnen uitvogelen wat Trumps arbitraire beleid uiteindelijk betekent. Inflatie en het ontkennen van de duurte van het dagelijks leven was Bidens downfall, Trump struikelt nu in dezelfde ravijn. Hij heeft geen idee van prijzen, maar kan nou eenmaal niet accepteren dat zijn grootste, beste, meest geweldige beleid voor de gemiddelde burger niets oplevert. Dat wringt steeds meer. En dan hebben we het nog niet eens over de elektriciteitsprijzen die door het dak gaan omdat de AI-instellingen eindeloos slorpen. Of de schok die de ziektekostenpremies gaan veroorzaken.

De meeste Amerikanen vonden het prima dat Trump de grenzen sloot en dat ook handhaafde. Maar er is weinig steun voor het oppakken van ongedocumenteerden in hun eigen omgeving, en al helemaal niet voor de manier waarop Stephen Millers privé leger van ICE dat doet. Trumps intuïtie is goed, totdat hij op basis daarvan iets moet uitvoeren, dan gaat het mis. En dan is er de politiestaat die Amerika wacht, te beginnen met buitenlanders die elke vorm van privacy moeten afstaan om het privilege van een vakantie in Amerika te ondergaan. Alleen vermeend Amerika deskundige Mens kan daar nog goede woorden voor over hebben, de rest van de wereld weet wat ze ziet: Amerika gaat China achterna. En de vakantie industrie zal instorten.

De gemiddelde Amerikaan is niet erg bezig met buitenlandse politiek. Ze geven weinig om Trumps grove en ongepaste tirade tegen Europa, die gehakt maakt van tachtig jaar Amerikaans leiderschap. Ze zien Trumps speciale afgevaardigden (allemaal met zelfverrijkende belangen in hun werk) die doen wat normaliter diplomaten doen: onderhandelen, excuus, deals maken met onfrisse regimes. Zelfs minister en veiligheidsadviseur Marco Rubio heeft er geen kijk op, wordt aan alle kanten voorbijgelopen. Ergens diep in het Amerikaanse zelfbewustzijn zit schaamte voor het in de steek laten van Oekraïne, de lofuitingen en het aanhalen van Poetins Rusland, maar het raakt burgers onvoldoende om zich er druk over maken. Republikeinse senatoren denken er wel over na, maar ze hebben tijd nodig om hun ruggengraat terug te vinden die ze na Trumps aantreden in verzekerde bewaring hadden gegeven.

Waar werkelijk niemand op zit te wachten is een oorlog met Venezuela die, via de Cubaanse Amerikaan Marco Rubio, op een schietfeest ook elders in het Caribisch gebied dreigt uit te lopen. Trump kan nauwelijks meer terug, hij probeert de zaak nog wat aan te scherpen door het kapen van olieschepen, maar Maduro heeft geen enkele reden om zijn positie op te geven en vele redenen (onder meer de militaire structuur om hem heen die hem meer ruggengraat bezorgt dan die Republikeinen hebben) om vol te houden. Hoe lang kun je die verzameling schepen voor de kust laten liggen? Als je admiraal ontslag neemt, en minkukel Pete Hegseth steeds meer onder vuur ligt van het Congres?

China won vorige maand de eerste rondes in de handelsoorlog, simpelweg door het ‘deal making’ proces beter te spelen. Jij voert importheffingen in, ik voer uitvoerbeperkingen in van zeldzame materialen die jij nodig hebt. Fuck me, I fuck you. De deal: minder invoerbeperkingen en een jaartje zeldzame materialen. Xi wrijft zich in de handen: wat een sukkel, die Trump, dat hij denkt dat dit een overwinning is. Ondertussen heeft Trump door zijn anti-klimaatbeleid de vooruitgang op het gebied van alternatieve energie in de VS stopgezet of teruggedraaid. De ironie is dat China op dat terrein (alternatieve energie) inmiddels de markt domineert en dat binnenkort ook met de elektrische autoindustrie gaat doen.

De gratieverleningen die Trump tegen voldoende betaling aflevert worden inmiddels beschamend, ok al gaf Biden een slecht voorbeeld met de gratie voor zien kan-niet-deugen zoon. De pay-to-play houding is normaal voor de Trumpies, verwerpelijk voor de gemiddelde Amerikaan die meer verwacht van zijn president. De persoonlijke corruptie, de zelfverrijking van de Trump familie en aanhangende profiteurs, begint te wringen. Overnames in de Amerikaanse media gefinancierd door Arabische regimes, de persoonlijke wraaktocht van Trump tegen CNN, het nemen van overheidsaandelen in Intel en winstaandelen in NVDIA – niet iets wat mensen dagelijks dwarszit, maar zo alles bij elkaar begint het te irriteren. Je zag het allemaal gevat in de medaille voor vredesstichter die de schaamteloze FIFA-baas hem aanbood en die Trump, dom genoeg maar wel typerend, zich niet liet omhangen maar zichzelf omhing. Het beeld zei alles.

Corruptie, negeren van regels, machtsmisbruik, slechte smaak: het komt allemaal samen in de afbraak van de East Wing voordat iemand hem daarvoor toestemming had gegeven. Trump zag het goed: afbreken is niet meer ongedaan te maken. Maar die balzaal in de vorm waarin hij die had gedacht, die is er zo snel nog niet. Het is het verhaal van deze regering-Trump: afbreken, daar zijn we goed in. Opbouwen, dat is een heel ander verhaal.

De helden in de Amerikaanse politiek die zich een klein jaar verstopt hebben, komen nu weer tevoorschijn. Het Congres besloot de Epstein documenten en fijne foto’s vrij te geven. Ze durven Trump te negeren. Ze proberen een debacle in november 2026 te voorkomen. Gegeven de dynamiek van hierboven geschetste ontwikkelingen, zal Trumps afbladdering het komende jaar alleen maar toenemen. Er zijn geen goede trends te bekennen, wat Trump ook mag zeggen. Het is gewoon zo dat Trump zijn eigen ergste vijand is. Hij zette veel in gang maar zonder discipline en zonder strategie, en zonder idealen afgezien van zijn bankrekening en prijzenpot. Het levert weinig op, afgezien van permanente schade aan de Amerikaanse samenleving en reputatie in de wereld.

Hij heeft zijn hand inmiddels overspeeld. Waar we ons wel zorgen over mogen maken is hoe deze narcist reageert op ineenstortende populariteitscijfers en toenemend verzet. Een kat in het nauw… Reken op bizar beleid, komend jaar.

Tja, dan denk je redelijk gestemd te hebben, om de rechtse krachten af te stoppen. D66 dus – niet dat ik dat heb gedaan. Ze zijn al lang niet meer progressief liberaal. Maar die opmaat naar de grootste partij in het parlement was wel ingegeven door de wens rechts te stoppen. 

En dan krijg je een minderheidskabinet met dat mens van de VVD. Inderdaad, Klaver heeft gelijk, de rechtse VVD mag meeregeren en wordt beloond voor de blokkade van de PvdA/GL. Let wel, dit is dezelfde partij en dezelfde Yesulgoz die de blokkade op de PVV ophief en ons opzadelde met het slechtste kabinet ooit. 

In de Nederlandse politiek is het ongekend dat een normale partij, een bestuurspartij als de PvdA/GL wordt buitengesloten. Dat zou niet beloond mogen worden. Maar het wordt nu deel van de onfrisse omgangsvormen waar we steeds meer opgezadeld zitten. 

Dat gaat D66 volgende keer weer flink wat zetels kosten, zoals altijd wanneer de partij zich uitverkoopt om mee te regeren. Klaver ziet dat de kiezer bedrogen wordt. Ik zeg, de kiezer krijgt wij ie verdient. 

Het is natuurlijk geen toeval dat drie conservatieve, Trump-getrouwe vrouwen uiteindelijk de doorslag gaven bij de eerste stemming in het Congres die tegen Trumps wensen inging. Alle drie zijn ze nogal, laten we zeggen, extreem en licht gestoord. Dat maakt het des te opmerkelijker dat al die zogenaamd verstandige, weldenkende en niet gestoorde Republikeinen in het Congres, stuk voor stuk lamkukels zonder ruggengraat, nu door hen de les is gelezen.

Is dit het eerste teken van grootscheeps verzet tegen de topdog? Wel, er is iets met een scheurtje in een solide muur, een hoekje van een plakker dat loskomt: meestal is het een teken van meer, of een uitnodiging, of verleiding, om eraan te gaan pulken. In die zin was het voorspelbaar dat Trump alles uit de kast zou halen (zelfs mevrouw Boebert in het Witte Huis onder druk zettend) om de gelederen gesloten te houden. En het was even voorspelbaar dat hij toen hij wist dat er een breuk in de dam zat (vergeef me al die metaforen voor scheuren, breukjes) zich haastte om de meerderheid die er al was zijn zegen te geven – nee, opdracht te geven voor onthulling van de Epstein files te stemmen. Trump toont zich ook goed in de vlucht naar voren.

Maar het is een teken van zwakte. Voeg het toe aan de verkiezingsuitslag, de zwakke economie met een dreigende aandelencrash, ongenoegen over de soldaten op straat en het oppakken van jan en alleman, de dreigende oorlog in Venezuela en Trumps liefde voor zijn maatje Poetin, en je komt op een kiezersongenoegen dat zich toont in de superlage waarderingscijfers voor de psycho. 

En let op: heldhaftige lui die tot gisteren geen ruggengraat hadden (en nog steeds zwabberende kwallen zijn) zullen nu in het Congres van zich laten horen. Net doen of ze durven, verstandig zijn, een eigen wil hebben.

Wat Epstein betreft verandert het niets. Wat er aan onthullend materiaal zou zijn (ik heb geen idee) zal door minister van Justitie Blondie kundig worden opgeborgen in aanklachten tegen Democraten. ‘Sorry, onder de rechter, we kunnen niets vrijgeven.’ Er wacht voor de Trumpies een onaangename verrassing bij mijnheer Clayton, de openbare aanklager in deze zaken. Die man heeft misschien geen ruggengraat maar hij is wel een professional die iets geeft om zijn reputatie. Blondie niet, ze kon nog wel eens raar opkijken.

Het netto effect is dat Epstein gewoon blijft doorzieken. En voor zover dat Trump en zijn kliek slapeloze nachten geeft: prima. En voor de rest, misschien tijd om wat serieuze zaken op te nemen – zoals de explosie in ziektekostenverzekeringen in het nieuwe jaar. 

De federale rechter die de poging van Texas om vijf Republikeinse zetels extra in het congres te creëeren is minstens zo leuk om te zien (het was een door Trump benoemde rechter). Als Trump immers niet die opdracht had gegeven dan had Californie niet vijf zetels toegevoegd aan de Democraten. Een boemerang als er ooit een was.

Ik zit in San Francisco waar mijn omgeving van liberals meer waardering heeft voor gouverneur Newsom dan tevoren, al blijven we sceptisch over de vraag of Amerika zit te wachten op een kandidaat die zich beroept op Californië om gekozen te worden. Ondertussen lijkt in San Francisco de nieuwe burgemeester vooruitgang te boeken met het verminderen van daklozen overlast. 

Waar je, zoals altijd, hoorndol van wordt in Amerika is die vreselijke kerstmuziek waarmee iedere winkel je wil martelen. En het is nog niet eens Thanksgiving (volgende week), als altijd de leukste Amerikaanse feestdag. 

Groeten uit San Francisco.

Hoop opwinding over Trumps draai: nu raadt hij congresleden aan om voor openbaring van de Epstein files te stemmen. Sluwe move, ze zouden het toch gedaan hebben. Nu lijkt het voor de gemiddelde Fox kijker als een voorbeeld van zijn transparancy terwijl het een concessie is aan de realiteit. Hij kon niet anders. En moet overigens ook nog de regelgeving daarover tekenen. Dat is nog niet zomaar gebeurd.

Wat ik mis in de berichtgeving is dat door de vervolgingen die het ministerie van Justitie, Trumps hielenlikkende hoogste hoeder van de rechtsstaat, heeft aangekondigd tegen diverse Democraten vanwege Epstein, ze kan claimen dat sommige informatie niet kan worden vrijgegeven. 

Laat me een wilde gok maken: omdat er actieve vervolgingen plaatshebben, kunnen, helaas, helaas, niet alle Epstein files worden vrijgegeven. Zo sprak mevrouw Bondi, heel binnenkort.

Laten we niet meegaan in het idee dat Trump hier openbaarheid biedt. Hij probeert nog steeds op alle mogelijke manieren te dwarsbomen dat er ook maar iets openbaar wordt waarbij hij betrokken is.

President Trump dreigt Venezuela aan te vallen, ondersteunt de regering van zijn vriend in Argentinië, legt arbitraire handelsheffingen op met Brazilië, boycot de president van Columbia, wil militairen naar Mexico te sturen en torpedeert schepen in het Caribisch gebied. Na jaren van verwaarlozing en toenemende Chinese invloed, besteedt Amerika weer meer dan gemiddelde aandacht aan zijn achtertuin.

De basisgedachte achter dit beleid is dat de Verenigde Staten het enige land is dat mag optreden op het westelijk halfrond, Noord- en Zuid-Amerika. Een tweede aspect ervan is dat het Amerika vrijstaat simpelweg te doen wat in het Amerikaanse belang is. Dit idee werd al in 1823 geformuleerd door president James Monroe (1817-1825) en is naar hem de Monroe-doctrine genoemd. Sommige waarnemers hebben het inmiddels al over de Donroe-doctrine, naar Donald Trump, maar eigenlijk is er niets nieuws aan de hand. Bemoeizucht en territoriumdrift: niets is normaler voor de Verenigde Staten.

In die eerste decennia van de negentiende eeuw was het Spaanse wereldrijk in verval. Een aantal Spaanse kolonies in Latijns-Amerika verklaarde zich onafhankelijk, waarna de Verenigde Staten in 1822 vijf landen had erkend: Chili, Columbia, Mexico, Peru en La Plata (Argentinië). Ondertussen wemelde het echter van de geruchten dat de Heilige Alliantie, het verband van Frankrijk, Pruisen, Oostenrijk en Rusland, doende was een leger op de been te brengen om het gezag over de kolonies te herstellen.

Ook kondigde tsaar Alexander aan dat hij de Russische activiteiten aan de Amerikaanse westkust verder wilde uitbreiden. We zijn het haast vergeten, maar in die jaren waren de Russen aan de westkust aanwezig tot niet ver van het huidige San Francisco. De naam Russian River, in Noord-Californië, herinnert er nog aan. De Engelsen maakten zich zorgen over deze ontwikkelingen. Ze namen het voortouw door aan de Verenigde Staten een formele alliantie voor te stellen om gezamenlijk te waarschuwen tegen agressie in de Amerikaanse continenten.

John Quincy Adams, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, liet zich niet bij de neus nemen. Hij voelde er niets voor om als bijwagen van de Engelsen te fungeren in een gebied waar de Verenigde Staten steeds nadrukkelijker aanwezig was en zich na de oorlog van 1812, met de Engelsen, ook zelfstandig wilde presenteren. Amerika wilde geen Europese grootmachten op het westelijk halfrond die haar ambities zouden kunnen frustreren.

Adams haalde president Monroe over om de Verenigde Staten een waarschuwing te laten uitspreken, en die ook aan Engeland te adresseren. Op 2 december 1823 stuurde president Monroe zijn jaarlijkse boodschap aan het Congres. Tot ieders verrassing stond daarin een sensationele aankondiging: ‘De Amerikaanse continenten … kunnen voortaan niet beschouwd worden als landen die door enige Europese macht gekoloniseerd kunnen worden.’ Verderop werd een waarschuwing uitgesproken dat verdere pogingen tot kolonisatie zouden worden beschouwd ‘als gevaarlijk voor onze vrede en veiligheid’. Bemoeienis van Europese machten met de nieuwe onafhankelijke landen op het Westelijk Halfrond zou worden gezien ‘als de manifestatie van een onvriendelijke uitgangspositie tegenover de Verenigde Staten’.

Dit is de beroemde Monroe Doctrine, ondanks de naam het werk van Adams. Het was een kras stukje bluf, aangezien de VS absoluut niet de middelen hadden om deze woorden kracht bij te zetten. Bij wijze van balans sprak de president ook uit dat het Amerikaans beleid was om ‘niet te interveniëren in de interne zaken van een van zijn [Europa’s] machten.’ De Europese machten reageerden geschoffeerd, maar ze waren, zoals Adams had voorzien, te verdeeld om er gezamenlijk iets aan te doen. Het zette de VS stevig aan de kant van de nieuwe regimes, ook al waren die niet echt onder de indruk van hun nieuwe bondgenoot.

Zolang er niets gebeurde leidde de Monroe-doctrine dan ook een sluimerend bestaan. De VS vocht zijn eigen oorlog met Mexico (1846-1848) en pikte een groot deel van het land in (Californië en de huidige zuidwestelijke staten). Slavernij speelde altijd op de achtergrond, want de zuidelijke slavenstaten hadden altijd een oogje op Cuba, dat tot de Spaans-Amerikaanse oorlog in 1898 een kolonie zou blijven en daarna tot op de dag van vandaag een obsessie voor de VS.

De Monroe doctrine is, met uitbreidingen door Theodore en Franklin Roosevelt, een hoeksteen gebleven van de Amerikaanse buitenlandse politiek. Theodore Roosevelts adagium was het bekende ‘speak softly and carry a big stick’. Toen de Duitsers in 1902 Venezuela bombardeerden omdat het land zijn schulden niet had betaald, behandelde Roosevelt dit als een inbreuk op de Monroe-doctrine. Hij liet de keizer weten dat hij te ver was gegaan en liet de hele Amerikaanse marine oefenen in het Caribisch gebied. Van de Duitsers werd niets meer gehoord.

Roosevelt trok wel een les uit deze ervaring. Hij was zo onge­lukkig met de kleine ‘pestlandjes’ in Midden-Amerika, hun onbetaalde re­keningen en de risico’s van Europese interventie, dat hij de Monroe-doctrine uitbreidde, nu niet om kolonisering door Europese landen te voorkomen, maar als rechtvaardiging voor Amerikaanse interventie. In zijn State of the Union in 1904 formuleerde hij de Roosevelt Corollary: in gevallen van ‘flagrant en chronisch wangedrag door een Latijns Amerikaans land’ kon Amerika ingrijpen. Was de Monroe-doctrine ooit bedoeld om Europese invloed in Latijns- en Midden-Amerika te voorkomen, nu werd het een instrument van Amerikaanse invloed.

Sindsdien heeft de VS talloze malen op het Westelijk Halfrond ingegrepen. Amerikaanse militairen waren gestationeerd onder meer in Haiti, de Dominicaanse Republiek en Nicaragua. Franklin Roosevelt verdedigde het dictatoriale bewind van de Somoza-familie in Nicaragua eens met de woorden: ‘Somoza may be a son of a bitch, but he is our son of a bitch.’ Sinds de Cubaanse revolutie in 1959 is het eiland een Amerikaanse obsessie gebleven, met een mislukte invasie in de Varkensbaai in 1961 en talloze pogingen om Fidel Castro te vermoorden. Tijdens de Koude Oorlog gebruikte de VS alle mogelijke middelen om te voorkomen dat de Sovjet Unie zijn invloed in Midden- en Zuid-Amerika uitbreidde, met de Cuba-crisis en de oorlogen in Midden-Amerika tijdens de Reagan-jaren als duidelijkste voorbeeld. In 1991 pakte het nog de Panamese president Manuel Noriega op.

Donald Trumps claim dat Amerika wordt aangevallen door terroristen in de vorm van drughandelaars en daaraan het recht ontleent om vermeende drugsschepen te vernietigen, past helemaal in de Monroe-doctrine. Het stationeren van een vliegdekschip voor de kust van Venezuela roept direct herinneringen op aan de Venezuela crisis van 1902. En zoals decennia lang de Sovjet Unie buiten de deur gehouden moest worden, is nu China de boosdoener. De bottom line is hetzelfde: handen af van onze invloedssfeer. John Quincy Adams zou het onmiddellijk herkennen.

Ja, ik heb ook genoeg van die shutdown en alles er omheen – en ook trouwens van Epstein, hoe graag ik Donald Trump ook zie spartelen.

Maar voor het in het zwarte gat verdwijnt, wil ik toch nog even aandacht voor een simpel gegeven dat duidelijk werd tijdens de shutdown maar liefst 42 miljoen mensen voor hun voedsel op tafel afhankelijk zijn van de overheid. 42 miljoen Amerikanen. Daarbij zijn de kinderen die voor ontbijt en/of lunch afhankelijk zijn van schoolmaaltijden nog niet eens meegeteld.

Dit schreef de NYT:

For the 42 million people who rely on the Supplemental Nutrition Assistance Program, or SNAP, the country’s largest anti-hunger program, it has been a chaotic, nerve-racking week.

Because of the government shutdown, the Trump administration initially sought to stop supplying benefits. Lawsuits and court rulings and a Trump appeals created further confusion. By Friday, the Supreme Court paused an order from a federal judge that would have required the White House to fully fund the program.

For many recipients, the legal battle meant one thing: a search for sustenance.

Het rijkste land van de wereld is een armzalig zootje. En dan hebben we het nog niet eens over gezondheidszorg, formeel de inzet van de shutdown. Tientallen miljoenen mensen zijn afhankelijk van Obamacare en voor hen gaat per 1 januari de premie sterk omhoog. Ze zullen weer nalaten zich te verzekeren, de nog steeds meer dan 20 miljoen Amerikanen vergezellend die niet verzekerd zijn.

En voor iedereen geldt dat het Amerikaanse gezondheidssysteem met for profit ziekenhuizen, roofzuchtige verzekeraars en grootverdienende doktoren altijd dreigend aanwezig is. Krijg een ongeluk, breek een been, wordt gewoon ziek en je faillissement ligt om de hoek. Long story short: de Amerikaanse middenklasse samenleving is er een geworden van rijken en armen met een relatief kleine groep ertussenin.

De tijd dat iedere Amerikaan, met welk inkomen ook, zichzelf ‘middenklasse’ vond, is voorgoed voorbij.

De shutdown is voorbij. De meeste analyses, inclusief die van de Democraten zelf, vertellen me dat de Democraten door de pomp gegaan zijn. Ze kregen geen verlenging van de Obamacare subsidies die tijdens de coronacrisis waren ingevoerd en dit jaar verliepen. Zonder verlenging gaan de premies behoorlijk omhoog.

Die subsidies en hun eindigheid geven al aan hoe precair de gezondheidszorg voor Amerikaanse burgers is. De subsidies waren een noodmaatregel om het dal van de coronacrisis niet nog dieper te maken, nu wordt het behandeld als een onmisbare component van het systeem. Geen misverstand: dat zou het moeten zijn, maar het is wel misleidend om nu te stellen dat ze bij Obamacare horen zoals het oorspronkelijk was opgezet. Het waren en zijn subsidies.

Terug naar de Democraten en het door de pomp gaan. Ik denk dat het wel meevalt met de schade. Ze hebben een belofte gekregen (okay, je kunt Republikeinen niet vertrouwen) dat er in december wordt gestemd over die subsidies. Als die stemming doorgaat moeten de Republikeinen met de billen bloot: voor of tegen stemmen en de verantwoordelijkheid krijgen voor het al of niet doorgaan ervan.

Dat lijkt me zo gek nog niet. Sterker, puur strategisch gezien kon het wel eens beter zijn voor de Democraten dan verlenging van de subsidies (never mind de arme burgers, het gaat hier om politiek manoeuvreren). Onder de huidige begroting van de Republikeinen gaan de premies immers flink omhoog. Mediaid en medicare subsidies worden teruggedraaid, waardoor op het platteland (Republikeinen!) ziekenhuizen in de problemen komen. Kleine ziekenhuizen, vaak de enige in de wijde omgeving.

Hoe je het ook wendt of keert, voor tientallen miljoenen Amerikanen wordt het leven binnenkort een stuk duurder. Nog duurder. En dat terwijl Trump en zijn penopauze tech jongens miljoenen investeren in pompeuze bouwwerken en de versierselen bij de ingang van het Oval Office doen lijken op een louche sauna.

Alles wordt duurder. Dat was onder Biden zo en het is onder Trump zo, al roept de laatste nog zo hard dat Amerikanen het nooit beter gehad hebben. Gezondheidszorg blijft de grootste zorgenpost voor iedereen. Het is systematisch: voor pak weg 19 procent van het Bruto Nationaal Product aan kosten voor zorg, krijgt Amerika op zijn best gelijke zorg als Europese landen waar ongeveer tien procent van het BNP wordt uitgegeven. En dan blijven nog vele miljoenen mensen onverzekerd.

Wie krijgt de schuld krijgen van alle hoge kosten en vooral die hogere kosten voor gezondheidszorg? Het laat zich raden: de partij aan de macht. De Trump-Republikeinen. Wanneer kan de boze burger wraak nemen? Bij de verkiezingen van november 2026. Dan kunnen ze de Republikeinen straffen voor hun zielloze, ruggegraatloze meebewegen met de president voor de rijken. Nou ja, als de verkiezingen tenminste doorgaan op een acceptabele manier. We moeten niet verbaasd zijn als er militairen bij stemhokjes staan, kieslijsten zijn uitgekleed en intimidatie de orde van de dag is. Of, per noodtoestand, de hele zaak wordt afgeblazen.

De Democraten hebben gezondheidszorg, Obamacare, het onderwerp van de shutdown gemaakt. Dat was slim, ook al was het vooral tactisch. De uitkomst is goed, beter dan iedereen u probeert te vertellen. Stel dat de Republikeinen hadden toegegeven en de subsidies in stand hadden gelaten? Dan hadden de burgers een minder hoge premie hoeven te betalen en konden de Democraten het onderwerp niet goed genoeg gebruiken in november. Alles draait om Obamacare en Trump hielp mee door vanaf de golfbaan te roepen dat Obamacare meteen maar moest worden afgeschaft. Iedereen wat geld geven, was zijn idee, en dan zelf laten onderhandelen met de verzekeraars. Iedereen entrepreneur, dacht hij.

Wel, good luck. De reden dat Obamacare nodig is, is nou juist dat verzekeraars in Amerika schandelijke uitbuiters zijn. Het is hun werk, winst maken, en dat doen. De moord op een van de bazen, eerder dit jaar, en de verheerlijking van zijn moordenaar vertellen iets over hoe Amerikanen daarover denken. Verzekeraars zijn de minst populaire instellingen in de VS.

Kort en goed: stop met mekkeren over het toegeven van de Democraten in de shut down. Er viel niets meer te halen en geannuleerde vluchten voor Thanksgiving (op 27 november, als half Amerika de andere helft bezoekt) zijn niet de manier om burgers vriendelijk te stemmen.

Ik denk dat de Democraten een goede deal hebben gemaakt – niet zozeer met de uitkomst als wel met de inzet van de shutdown. En als ze in de naweeën ervan die bejaarde senator Schumer als leider aan de dijk zetten, des te beter!

De populariteit van Donald Trump raakt historische dieptepunten, onderstreept door de uitslagen van de verkiezingen deze dinsdag. Ondertussen laten opiniepeilingen ook iets veel interessanters zien, iets onverwachts: Amerikanen zijn het ergens over eens!

Goed nieuws, zou je zeggen. Minder goed is waar ze het over eens zijn, namelijk dat ze tot op het bot verdeeld zijn en dat dit geen goede zaak is. Liefst 64 procent van alle burgers vindt dat het Amerikaanse politieke systeem te verdeeld is om de problemen van de natie op te kunnen lossen. Slechts een derde deel gelooft daar nog in, en in die context is het verontrustend dat niet economie de grootste zorg is, maar vooral de polarisatie en de staat van de democratie.

President Trump is de grootste reden voor verdeeldheid. Gezien Trumps dominantie van zijn partij mag je dat vertalen naar fundamentele verdeeldheid van Republikeinen en Democraten. Als u denkt: niets nieuws toch, is dat al niet sinds Clinton het geval? Zeker, maar het is in zoverre misleidend omdat er wel degelijk een groot midden is van kiezers die in 2024 liever niet op Trump had gestemd, of met tegenzin op Harris stemden. Anders gezegd: de verdeeldheid was minder groot dan Trumps verkiezing doet vermoeden.

Er is polarisatie, daarover geen misverstand. Maar die irriteert de kiezer. Een Democraat kan deze polarisatie gebruiken om vanuit de andere kant erin te komen, zoals gouverneur Gavin Newsom van Californië doet met zijn agressieve, Trumpiaanse lonken naar de media. Het geeft hem de aandacht waar hij op uit is in een omgeving waar niemand eruit springt. Ik denk dat het een zwaktebod is om je te verlagen tot het niveau van je tegenstander.

Trumps unieke botte en polariserende stijl biedt echter ook een andere opening: een buitengewone kans voor iemand die een boodschap van eenheid over het voetlicht weet te brengen op een authentieke en geloofwaardige manier. Een persoon die niet polariseert, goed van tongriem is gesneden en een brede kennis heeft van wat nodig is om een overheidsapparaat te laten werken voor de burgers. Een verbinder. Iemand die, in het klassieke jargon, ‘over zijn schaduw heen kan springen’.

Het is eerder vertoond. In 2007 stond de onbekende junior senator van Illinois op de trappen van de oude state capital in Springfield, zich nadrukkelijk hullend in de mantel van Abraham Lincoln, de eenheidsbrenger tijdens de Burgeroorlog. Barack Obama sprak onmiddellijk aan in het klimaat waarin George W. Bush diep onpopulair was en de omstreden verkiezingsuitslag van 2000 een vervelende smaak had nagelaten. Vergeet voor het moment de demonisering van Obama toen hij eenmaal president was, zijn Yes we can-boodschap resoneerde.

Hoe zou zo’n eenheid brengende nieuwkomer er nu uitzien? Hij of zij hoeft niet per se heel nieuw te zijn maar moet zich wel als nieuw weten te profileren. Zo iemand moet beginnen met een state of the union-analyse: hoe staat de VS erbij anno 2025? Waar maken mensen zich druk over? We hebben het over bread and butter-onderwerpen: inflatie, lonen (minimumloon), gezondheidszorg, wapengeweld, basale voorzieningen zoals een functionerende overheid. De uitdaging is die te weven in een boodschap die overbrugt.

Hier helpen die opiniepeilingen: mensen maken zich druk over de verdeeldheid op zich, en over de democratie, anders gezegd, de manier waarop Amerikanen met elkaar omgaan, hoe ze hun samenleving organiseren. Hoe ze met elkaar praten. Enkel Trump bashen is dus niet genoeg. Sterker, het voedt het ongemak. Er is nood aan een verhaal van wat Amerikanen ‘belonging’ noemen, erbij horen, een inclusief project. Een verhaal van een gezamenlijk project, een opdracht samengebald in een – sorry voor het cliché – mission statement.

De Trump-destructie heeft het voordeel dat je sommige dingen opnieuw kunt opbouwen zonder de ballast van tientallen jaren opeengestapeld beleid. Neem buitenlandse hulp. Neem onderwijs. Neem infrastructuur. Door in de verdedigingsmodus te springen zijn progressieven de afgelopen decennia conservatief geworden. Ze wilden alles wat is opgebouwd behouden. En sommige dingen moet je verdedigen: het recht op abortus, homohuwelijk, pensioenen en gezondheidszorg voor ouderen en armen, en ja, bescherming tegen destructieve ondernemingen, of ze nu high tech, olieboeren of financiële schuinsmarcheerders zijn. Verdedig die.

Praat over fairness. De samenleving moet fair zijn tegenover alle Amerikanen. Dat kan door achterstanden of achterstellingen goed te maken en dat geldt niet alleen voor groepen van kleur of etnische achtergrond, maar ook voor plattelanders zonder wegen, openbaar vervoer en snel internet. De Trumpies breken alleen maar af. Dat nodigt uit tot wat ze in management een zero base analysenoemen: hoe zou je willen dat een overheid, of een beleidsprogramma, eruit zag als je het opnieuw in elkaar zou mogen zetten?

Om de diepe verdeeldheid te overbruggen moet je van goeden huize komen. Niet meteen de andere partij afschrikken, niet meteen het evangelie preken van je eigen partij. Een eenheidskandidaat kan onder de huidige omstandigheden niet uit de Republikeinse Partij komen. Mooi, denkt u, maar waar is die persoon dan?

Ik kan me ervan afmaken door te zeggen dat het gaat om de beschrijving van een fenomeen, meer dan om een concrete persoon. Dat zou flauw zijn. Er is namelijk een Democraat die zo’n beetje belichaamt waar ik het hierboven over had. Dat is Pete Buttigieg, voormalig minister van Transport in de regering-Biden. Hij is jong (43), gay, getrouwd, vader van twee kinderen, geboren en getogen in het Midden Westen. Hij heeft het over een verhaal van bij elkaar horen, een gezamenlijk nationaal project. Hij praat over hoop, niet als aansporing tot actie maar juist als resultaat ervan. Geef hoop. Bouw hoop op.

Er ligt een boodschap te wachten voor een politicus met verbeelding, met lef en met de gelijkmoedigheid om overweg te kunnen met de extremen van het politieke klimaat. Of Buttigieg degene is die zich die rol aanmeet, of dat het een ander is, de contouren van wat Amerika nodig heeft om weer te helen beginnen zich af te tekenen. Misschien is iedereen het er dan straks ook over eens dat er meer nodig is dan eensgezindheid over de verdeeldheid.