De oude Grieken wisten het al: niets is gevaarlijker dan extreme overmoed, dan hybris. Hij leidt altijd tot een pijnlijke val. Met Donald Trump in overmoed-stemming razen we af op wat zich laat aanzien als de meest hachelijk fase in zijn presidentschap.

De militaire actie in Venezuela, maar net goed gegaan maar verkocht als een vanzelfsprekend staaltje Amerikaanse genialiteit, heeft vooralsnog niet meer opgeleverd dan grote woorden, en bolle grootspraak. We will run the country, zei de president. Het staat te bezien, maar hoe dan ook lijkt het de president te hebben geïnspireerd tot meer imperiale actie.

Trump geeft niets om Cuba, maar zijn minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, des te meer. Gegeven de lange geschiedenis van de Amerikaanse wens om van Cuba een protectoraat te maken, teruggaand tot de jaren 1850, is actie tegen dit eiland een kwestie van tijd. Monroe wordt uitgerold om alles te rechtvaardigen, maar misschien is beter te herinneren aan de Varkensbaai operatie in 1961, toen de Amerikanen een zeperd haalden. You break it, you own it was de waarschuwing in de Amerikaanse keramiekwinkel The Pottery Barn. Amerika kan zich opmaken voor een stevige rekening.

Surfend op een high van imperialisme, of wellicht te veel Diet Coke, dreigt Trump nu met militaire actie, of wat voor actie dan ook, om te interveniëren in Iran. Ook hier is sprake van een land met een lange geschiedenis van verwerpelijke Amerikaanse bemoeienis. Nog los daarvan is moeilijk voor te stellen wat voor Amerikaanse actie het land kan helpen. Elk nieuw bewind dat er komt met Amerikaanse wind in de zeilen is bij voorbaat getekend en geketend.

En tja, dan is er Groenland. Trumps langjarige obessie met dit gebied kan nu ook in actie worden omgezet. De laffe houding van Europa, afhankelijk van iemand die niet valt te vertrouwen maar toch met onderdanigheid gediend moet worden, past helemaal in Trumps denkwereld. Hij geeft niets om de NAVO en Oekraïne is gewoon deel van de Russische invloedssfeer – net als de Baltische staten. Wie nog denkt dat Trump als het erop aankomt Amerikaanse macht en kracht gaat inzetten om Europa te helpen zichzelf te helpen, leeft in een droom. En, geef het aan Trump, waarom zou je respect hebben voor Europese leiders die internationaal recht opschorten, enkel en alleen omdat ze Amerika nodig hebben? De NAVO is al dood, Groenland zal duidelijk maken of Europa bereid is dat feit ook te onderkennen.

Trump gaf de veroordeelde president van Honduras gratie en stuurde zo de verkiezingen in dat land naar een Trump-gelieerde president. Hij schold de president van Columbia uit, bedreigde Mexico. Het is vooralsnog vooral een spiegelgevecht want, laten we wel wezen, in Venezuela heeft Amerika nog weinig meer bereikt dan dat Maduro in New York zit, staatsgesponsorde bendes de straten beheersen en olieboeren weinig trek lijken te hebben te investeren totdat Amerika ook de veiligheid van hun geld garandeert. Zonder troepen aan de grond gebeurt er niets.

De moord op een vrouw in Minnesota door het privéleger van Trump gaat precies doen wat de bedoeling was van de president en zijn kwade genius, de witte supremacist Stephen Miller: een toneel creëren voor een provocatie. De volgzame minister van Homeland Security heeft belooft nog meer leden van dit privéleger, inmiddels meer dan ICE want aangevuld met de op militaire leest geschoeide Border Police, op Minneapolis af te sturen. Trump geniet. Een staat die hij drie keer verloor, een stad waar George Floyd werd vermoord en diens moordenaar werd veroordeeld toen de rechtsstaat nog functioneerde, gerund door een gouverneur die in 2024 vicepresidentskandidaat was, een staat met een corruptieprobleem en dan ook nog gekoppeld aan een Somalische gemeenschap: wat is er niet te genieten van het provoceren en opjuinen? Je ziet hem kicken.

Een uitnodiging voor rellen, voor geweld, voor nog meer moorden en uiteindelijk, dat is de long game, de afkondiging van een landelijke noodtoestand en het opschorten of kortwieken van de verkiezingen van november, waarbij de Republikeinen dreigen hun meerderheid te verliezen in het Huis. Gegeven de ontwikkelingen en de afkeer van de gemiddelde Amerikaan voor wat zich ontrolt, zou, als het allemaal doorgaat, ook de Senaat wel eens in Democratische handen kunnen komen. Trump en zijn omgeving hebben er alle belang bij een halve burgeroorlog te ontketenen om die nederlaag te voorkomen.

Overmoed. Waarom Jerome Powell, de president van de Federal Reserve Bank, de officieel onafhankelijke centrale bank van de Verenigde Staten, voor de rechter dagen? Over vier maanden treedt hij af. Deze dagen is de redenering in het Witte Huis met zijn diepe wond waar de East Wing ooit stond, en zijn Oval Office belettering die een sauna niet zou misstaan, in dat Witte Huis denken ze nu: waarom niet? We hebben de macht, niemand stopt ons, laten we all out gaan.

Dat is de reden dat we nu, een jaar na de inauguratie van Trump 2.0 in de gevaarlijkste fase zitten van zijn poging om de Verenigde Staten te herscheppen in een autoritaire, corrupte clientèle staat. De macht van de president wordt alleen beperkt door mijn eigen moraliteit, claimde Donald Trump in een lang interview met de New York Times. Zelden werden meer dreigende woorden gesproken.

Als de Trumpies wegkomen met wat ze nu aan het doen zijn, of beter gezegd, als ze deze vervolmaking van de richting waarin ze al een jaar bewegen, zonder verzet kunnen voltooien, dan wordt de 250ste verjaardag van de Verenigde Staten, op 4 juli aanstaande, een treurige affaire. Laten we elkaar niet voor de gek houden: dit is het gevaarlijkste moment.

Er is maar één, zij het magere geruststelling: zoals de oude Grieken al wisten loopt het met hybris, met extreme overmoed, met de arrogantie van het eigen gelijk, nooit goed af. Griekse schrijvers schreven drama’s waarin dit soort eigenschappen steevast leidden tot een pijnlijke val. Maar het is een misleidende geruststelling, want de val van Donald Trump, als hij komt nadat hij de wereld heeft geschokt en de Amerikaanse rechtsstaat heeft vernietigd, zal buitengewoon pijnlijk zijn. Niet voor de gevallen autocraat, maar voor degenen die hem zijn gang lieten gaan, zowel binnen als buiten de Verenigde Staten.

Trumps Amerika toont zijn gezicht. Gemaskerde leden van de private militia van de president schieten burgers dood. Trumps acolieten hebben het verhaal meteen klaar: binnenlands terrorisme, eigen schuld, bedreigd militialid. Het onderzoek ernaar wordt uit handen genomen van de autoriteiten waar het gebeurde, Minnesota, en overgenomen door de FBI, een club die niemand meer vertrouwt sinds Kash Patel, een incompetente samenzweringsidioot aan het hoofd staat. Gelukkig hebben we de video’s die, zoals de burgemeester terecht zei, laten zien dat dit overheidsverhaal bullshit is. Maar het geeft aan hoe gecorrumpeerd het Amerikaanse politiek systeem inmiddels is. Niemand is meer te vertrouwen.

De assistent van de president, het mannetje dat op zijn schouder zit en hem influistert wat te doen, Stephen Miller, een white supremacy enthousiast en de werkelijk baas van ICE en Border Patrol militia’s, vertelt de wereld dat macht nu de basis is van beleid. En macht gebruik je. Might is right. Shut up, weaklings. Miller klonk alsof hij zijn medicijnen niet had ingenomen, of misschien juist te veel van een stimulerende drug. We zagen het Goebbels gezicht van deze regering.

Om ons gerust te stellen vertelde president Trump aan de verzamelde reporters van de New York Times dat hij geen grenzen ziet aan de macht van de Amerikaanse president dan zijn eigen ‘moraliteit’. Dat is nogal een geruststelling. Knap dat hij dat woord over zijn lippen kon krijgen, knap dat de journalisten niet in lachen uitbarstten. Goebbels heeft een baas, hij heet Trump. Dat de president dit kan denken en dat hij ernaar kan handelen, dankt hij aan het Supreme Court dat hem bij iedere stap die hij deed hij ondersteunt. Presidenten zijn voorgoed gevrijwaard van welke verantwoording dan ook – ze kunnen niet vervolgd worden voor wat ze doen in de uitoefening van hun ambt. Trump heeft het goed begrepen.

Amerikaanse buitenlands beleid wordt gedreven door economische belangen, Trump zegt die van Amerika, maar in werkelijkheid die van de ondernemingen die hem lippendienst bewijzen en miljoenen bijdragen aan zijn pet projects. Pay-to-play is nu de norm in Washington. Geen verrassingen, een van de eerste dingen die deze regering deed was de Foreign Corrupt Practices Act opzij zetten. Omkopen, chantage, corruptie zijn deel van de wereld waarin Trump functioneert en hij wil dat ook onze wereld maken. Buitenland en binnenland. De Trump-jongens reizen de wereld rond, nou ja, vooral Arabische dictaturen, om zich te verrijken. Trump zelf zag zijn vermogen de afgelopen jaren verdubbelen.

Maduro staat voor een rechter in een land waar hij niets mee te maken heeft. Absurd. De stilte van de voormalige verdedigers van de internationale orde, Republikeinse senatoren, is beschamend. Maar wie is verrast? Wie het fijn vindt dat een moorddadige dictator wordt afgezet (en vervangen door het systeem dat hij heeft ingericht, maar dat terzijde) moet zich meteen maar afvragen waarom dictators die Trump wel bevallen mogen blijven. Die van El Salvador bijvoorbeeld, waar in de Amerikaanse Goelag door de militia’s opgepakte mensen worden opgesloten zonder vorm van proces.

En denk nou niet dat alleen Amerikaanse politici geen ruggegraat hebben. De Nederlandse regering is exemplarisch. Jetten maakte nog wat pruttelende geluiden over internationaal recht, maar de rest, de hele bende inclusief die holier-than-though Bontebal, praatte er maar omheen. Zeg dan gewoon meteen dat we geen meningen meer hebben zolang we afhankelijk zijn van het Trump-regime. We zijn de schaamte voorbij en door onze stilte en lafheid nodigen we Trump en Miller uit om verder te gaan.

Kunnen we niet gewoon de NAVO opzeggen? Het maakt toch niets uit. Wie nu nog denkt dat Amerika komt helpen als Trumps vriend in Moskou de baltische staten aanvalt, is naïef en heeft niet goed geluisterd naar Miller. Alleen macht telt. En Europa heeft geen macht. Sterker, Trump wil ons uit elkaar spelen zodat hij met 27 landen apart kan dealen. Waarom nog de illusie blijven hanteren dat de NAVO betekenis heeft? Verbindt gewoon consequenties aan Trumps optreden en Trumps woorden. Poetin doet dat wel. Xi doet dat. Taiwan wordt binnenkort opgepeuzeld.

Ik begon met de vaststelling dat we het gezicht zien van Trumps Amerika. Maar dit zijn enkel de gevolgen van wat zich al jaren ontrolt. Er komen meer confrontaties met de ICE militia’s. Gisteren Minneapolis, vandaag Portland, morgen ergens anders. De volgende stap is een landelijke noodtoestand en het opschorten van de verkiezingen van november waarbij de Republikeinen hun wetgevende macht zouden kwijtraken – en, erger voor Trump, allerlei onderzoek gestart zouden worden. Tegen de NYT journalisten zei hij te verwachten dat hij voor een derde keer geimpeached gaat worden. Zou zomaar kunnen. Als het normale proces zich zou ontrollen.

Het schijnt dat de Amerikanen maanden bezig waren om president Madura van Venezuela tot overgave te dwingen. Hij speelde niet mee, dus moest de regering-Trump de man kidnappen om hem, in een schijn van juridische gerechtvaardigheid, in een Amerikaanse rechtbank aan te klagen. Rule of law, you know. Het was een spectaculaire raid, goed uitgevoerd, maar dat gezegd zijnde, vraag je je af wat er in al die maanden is bedacht over de consequenties en over het vervolg.

In zijn beschamend meanderende en narcistische persconferentie, eigenlijk een toespraak voor het volk met vragen na, kwam Trump niet verder dan dat Amerika het land zal besturen. Hoe dat te doen zonder militairen aan de grond, bleef een raadsel. Marco Rubio, die probeerde staand en met open ogen te slapen terwijl Trump afdwaalde naar de national guards die namens hem in Washington en Los Angeles alle misdaad hadden beëindigd, zou hebben gesproken met de vicepresident van Maduro. Die kreeg zondag de macht toegewezen zolang Madura afwezig is. Het Venezuelaanse leger, de uitvoerders van Maduro’s dictatuur, verklaarde zich achter de nieuwe president te scharen. Rubio heeft met haar gepraat, dus het komt wel goed. Hoe komt het dat ik er niet gerust op ben?

Okay. Amerika runt het land. Trump zegt het, dus in zijn verwarde geest doet Amerika het al. Want het grootste, de beste, de meest doortastende president, u kent het verhaal. We zullen het zien. Of niet, want wie na Trump de andere sprekers hoorde, Rubio, die het liefst morgen Cuba zou bevrijden, Hegseth die over zijn woorden struikelde (ze spraken allemaal snel, misschien om de verveling tijdens Trumps gezwatel weg te werken) bij het loven de van Amerikaanse troepen, en de generaal die niet voor hem onderdeed. Wat precies Stephen Miller daar deed, de Raspoetin van het Witte Huis, was niet duidelijk, maar als het om slechte ideeën gaat, is Miller een kei.

Ik kan me vergissen maar het woord democratie kwam niet voor in Trumps verhaal, evenmin de oppositieleidster, die van de Nobelprijs voor de vrede. Nou ja, niets eigenlijk over bestuur. Nation building was bij de nationalistische Republikeinen lange tijd een scheldwoord, dat is niet zomaar veranderd. Er wordt niets gebouwd, zo lijkt het.

Het enige dat volstrekt duidelijk werd, is dat Trumps enige motivatie lag in de olie. Genationaliseerde oliebedrijven – in de tijd dat Venezuela zijn koloniale geschiedenis achter zich liet – zouden worden teruggegeven aan Trumps vrienden in de fossiele industrie. Zij gaan investeren in de olie en geven zo Amerika toegang tot de grootste olievoorraad in de wereld – en vooral, maar dat is secundair doel dat Trump niet noemde, voorkomen dat China olie ophaalt uit het Caribisch gebied. Gaat Trump een olie-embargo tegen China opzetten?

Trump, u weet wel, die history buff, belezen en goed geverseerd in de Amerikaanse geschiedenis, beriep zich op de Monroe-doctrine. Die werd ook al genoemd, met een Trump aanhangsel dat er op neerkomt we-doen-wat-we-willen-in-de-regio als het ons voordeel oplevert, in de recente veiligheidsdoctrine van de VS. Wat het allemaal precies betekent, weten we nog niet, wel dat Trump zich het recht voorbehoud om op het westelijk halfrond te dreigen, te chanteren en binnen te vallen naar believen. De meeste Republikeinen knikken instemmend, maar dat is vooral omdat ze daaraan zo gewend zijn geraakt. Normaliter zouden MAGA types dit soort beleid in buitenlanden met militairen met afschuw bekijken. Maar u moet maar denken, ze liepen ook allemaal in de pas toen kleine Bush Irak binnenmarcheerde. Ja, ik weet het, geen vergelijk en toch weer wel. Handelen zonder nadenken, zonder plan, zonder gedachte uitkomst. We will run this country.

De consequenties van dit ondoordachte beleid op het wereldtoneel zijn evident, al lijken ze deze regering te ontgaan. Probeer maar eens tegen Rusland te zeggen dat het niet correct is om buurlanden binnen te vallen, leiders te kidnappen en het bestuur over te nemen. Oeps. Trump heeft allang met zijn vriend in het Kremlin gebeld dat nu hij Venezuela zo aanpakt dit impliciet goedkeuring betekent van Poetins agressie in Oekraïne. Wladimir maakte pruttelende geluiden over Maduro, maar wreef zich in de handen.

Dat deed ook Xi Jingping, die nog maar eens benadrukte dat je niet zomaar onafhankelijke landen mag binnenvallen en overnemen. Right. Taiwan is niet zo’n land, vindt Xi, het is deel van China. En als de VS nog denkt iets te kunnen zeggen over de aanstaande overname van Taiwan, dan hebben ze in elk geval geen recht van spreken. Maar wie heeft het over spreken? In de Trump wereld is het ruilen van de olie van Venezuela voor een vrije hand van Xi in Taiwan gewoon een deal. Dagelijkse kost.

En drugs? De grote leider kreeg er een vraag over. Hoe kon het dat hij een tot 45 jaar veroordeelde Hondurese ex-president zomaar gratie gaf als hij Maduro zonodig moest vervolgen, was een vraag. Ah, daar was hij weer, u kon erop wachten: Joe Biden. Die slechtste president aller tijden, wiens rotzooi Trump tot het einde der dagen moet opruimen, was verantwoordelijk voor de onterechte veroordeling van deze onschuldige, brave president. Vandaar. Geen vergelijk met Maduro.

Het was instructief, opnieuw, om Trump bezig te zien. Hij zag er oud uit, zodra hij zijn ogen van het papier nam en dan de gebruikelijke onzin uitkramend. Wat ik onthutsend vond was niet Pete Hegseth, die kennen we als een paladijn die graag soldaatje speelt. Nee, het was toch weer die Rubio. Drie kwartier lang hield hij zijn gezicht in de plooi al kon je vermoeden dat hij dacht: ‘oh shit, daar gaat hij weer’. Hij had letterlijk geen enkele uitdrukking op zijn gezicht.

Dat was beangstigend. Niet zozeer Trump maar de zombie kwaliteiten van zijn omgeving. Zoals Trump zei: dit is het land dat we moeten respecteren als het machtigste, grootste, sterkste, meest doortastende, met dito leiding. Niemand die hem weerspreekt of zelfs maar weet over te halen om zijn performance van Bideneske kwaliteit wat in te korten.

Beangstigend, ja, dat is het juiste woord.