Vandaag in de Standaard

Als de geschiedenis van de regering-Trump geschreven wordt, zullen deze weken een kantelpunt blijken. De combinatie van Trumps verkiezingsnederlaag afgelopen november, zijn boze reacties daarop, culminerend in de shutdown en de presidentiële machtsgreep door middel van de noodtoestand, plus de getuigenis van zijn voormalig klusjesman, de juridische fixer Michael Cohen, het aanstaande rapport van speciale onderzoeker Mueller en het spectaculair falen van Trumps Korea-beleid, zullen even zovele nagels in zijn politieke doodskist blijken.

Michael Cohen, zelf veroordeeld voor strafbare feiten die op één na niet met Trump te maken hadden, legde in de hoorzittingen voor het Huis genadeloos bloot hoe Trump werkt, hoe hij denkt en praat, en welke mogelijk strafbare feiten hij heeft gepleegd. Voor wie verwachtte, of hoopte, dat er een ‘smoking gun’ op zou duiken, à la Watergate, was Cohens getuigenis misschien teleurstellend. Maar dat zat er nooit in. Bij Donald Trump is het de opeenstapeling van juridische en politieke problemen en verdere onthullingen over zijn kwalijke karakter die doet vermoeden dat een omslag in de dynamiek van zijn presidentschap eraan zit te komen.

Cohen is een van de vele mensen die het slachtoffer zijn geworden van de president en hij waarschuwde de Republikeinen dat ze een gerede kans liepen net als hij in een positie van spijt terecht te komen zich verbonden te hebben met deze ‘racist, con man en bedrieger’, de woorden waarmee hij Trump beschreef. Het meest onthullende was misschien wel dat alles wat Cohen te berde bracht breed is bevestigd door het gedrag van een instabiele president die het ambt besmeurt en niet in staat is zichzelf te verheffen tot de waardigheid en gravitas die je van iemand in die positie mag verwachten.

In Vietnam – zijdelings aan de orde toen Cohen beschreef hoe Trump indertijd zijn dienstplicht had ontlopen – ging de president onderuit in zijn wensdroom om een Nobelprijs te winnen. De dans tussen de moorddadige dictator en de naar autoritair bewind neigende president vloog gierend de bocht uit. ‘Wederzijds respect’ en zelfs Trumps naïeve (of kwaadwillige) geloof dat Kim niets wist van de martelingen die de Amerikaanse staatsburger Otto Warmbier het leven kostte, konden niet verhullen dat er niets te onderhandelen viel. Als je bovendien je hand weggeeft door te voorspellen dat je een historische deal gaat sluiten dan is het niet verrassend dat de andere kant zíjn sterkste kaart speelt: mislukking van de top. Opnieuw zakte de grote dealmaker door het ijs. Onder een normale president worden onderhandelingen vooraf gevoerd door ervaren diplomaten. Zit er niets in dan komt er geen top want mislukte topontmoetingen zijn pijnlijk. De opluchting in Washington en elders dat er geen ‘slechte deal’ werd gesloten nadat Trump zichzelf bij voorbaat klem had gezet, was voelbaar.

Het is waar dat de hoorzitting waarin Cohen getuigde politiek theater was, maar dat is de aard van politiek in een democratisch bestel (Trump is een expert). Republikeinen klaagden daarover, maar juist zij waren degenen die geen vragen stelden over de substantie maar enkel de geloofwaardigheid van Cohen probeerden te ondermijnen. Hun boodschap was duidelijk: ze nemen eventuele strafbaar gedrag van hun president niet serieus, sterker, ze weigeren hun taak als controleur van de uitvoerende macht uit te voeren. Een enkele Democraat kon zich ook niet inhouden, maar de meesten van hen stelden relevante vragen. Daarbij sprong afgevaardigde Alexandria Octavio-Cortez, het jonge talent van de Democraten, eruit met functionele vragen die ook nog nuttige antwoorden opleverden.

Cohen bood vooral een beeld van hoe het werkt binnen de Trump-club, met ondertonen van de mob, de georganiseerde misdaad. Het concrete strafbare feit dat hij met bewijs illustreerde (cheques) was dat Trump inderdaad Cohen terugbetaalde voor diens voorgeschoten 130.000 dollar zwijggeld voor pornoster Stormy Daniels. Daarmee overtrad Trump de regels voor campagnefinanciering, zoals hij ook regels overtrad door zijn schuld aan Cohen te verzwijgen bij het invullen van zijn financiële gegevens, beide zaken toen hij al president was

Meerdere malen verwees Cohen naar lopend onderzoek van de federale aanklagers in New York en naar speciale onderzoeker Robert Mueller. Er waren hints naar meer problemen voor Trump, zoals zijn voorkennis van de inmiddels beruchte afspraak in Trump-Tower met de Rus die schadelijke informatie over Hillary Clinton zou hebben. Een telefoontje van Roger Stone over de Wiki-leaks-hack van de Democraten. Beide zaken, en de Rusland-samenwerking waarover Trump (en Cohen eerder) duidelijk heeft gelogen, zullen ongetwijfeld in het Mueller onderzoek aan de orde komen dat in de afrondende fase zou verkeren.

Laten we helder zijn: tot nu toe is er geen impeachment-waardig gedrag aan de orde gekomen en het blijft verstandig voor Democraten om die verleiding te weerstaan. Verstandiger is het om Trump met zachte hand naar de rand van de afgrond te begeleiden. Dit is de eerste hoorzitting, hij zal leiden tot meerdere getuigenissen van mensen die hier genoemd werden. Death by a thousand cuts, zoals Amerikanen dat noemen, is beter dan een publieke lynching.

Wat we deze week zagen was een ontluisterende illustratie van het karakter en de werkwijze van de Amerikaanse president. Wie van Trump concrete successen verwacht, leeft in een droom. Hier is de link met het diplomatieke debacle in Vietnam relevant. En de kostbare en destructieve shut down. En de verklaring van de noodtoestand aan de grens, een machtsgreep die Republikeinen moeilijk kunnen verteren . En de geleidelijke realisering dat het gezag van Amerika tanende is, zoals vicepresident Pence in München ervoer toen hij de groeten overbracht van de president en een ijzige stilte ontmoette.

De meest pregnante les van een dagje Michael Cohen was zijn waarschuwing dat hij inderdaad tien jaar lang een verwerpelijk individu had gediend. Dat hij zijn eigen normen en waarden opzij had gezet om Donald Trump te beschermen en uit de wind te houden. Als er een probleem was, dan was Cohen de fixer. Het corrumpeerde hem. Eerst geleidelijk en toen totaal. Zijn waarschuwing was dat de Republikeinen hetzelfde zal overkomen.

Is er een punt waarop de dam breekt, waarop ondermijnd vertrouwen leidt tot een diepe val? Niet als we op Trumps trouwe aanhang moeten wachten. Die staan niet meer open voor rede. De echte vraag blijft of er een punt komt waarop de Republikeinen in het congres ontdekken dat ze in de positie van Michael Cohen terecht gekomen zijn. Dat ze hun ziel hebben verkocht aan de duivel.

Nu begint het interessant te worden. Jay Inslee, gouverneur van Washington State (progressief, milieubewust, Californië zonder de nutcases), stelt zich kandidaat voor de Democraten.

Gouverneurs hebben meer te brengen, in het algemeen, dan senatoren. Ze hebben een staat gerund en niet alleen hun staf. Behalve Inslee lijken oud gouverneur van Colorado John Hickenlooper en huidig gouverneur Steve Bullock van Montana in de markt.

Alle drie interessant maar houdt Inslee in de gaten.  

Beetje laat maar toch: ik zat deze twee weken in California. Terug komend weekend, 3 maart.

Bernie Sanders heeft toch de verleiding niet kunnen weerstaan. Hij moet en hij zal nog een keer campagne voeren. Ik denk niet dat dit goed zal aflopen voor deze krasse bejaarde, maar anders dan voor Joe Biden zal het geen drama worden omdat Sanders de strijd voert voor de agenda. Voor mij lijkt hij erg op George McGovern in 1984: alleen aanwezig als geweten van de Democraten (al is hij nog steeds geen Democraat).

Ik denk dat Sanders een nuttige rol kan vervullen door Trump steeds maar weer aan te vallen, door linkser te zijn dan de andere kandidaten (die een groot deel van zijn agenda hebben overgenomen) waardoor zij meer midden lijken dan anders het geval zou zijn en derde weg, middle of the road kandidaten zoals diezelfde oude Biden wel erg slap lijken.

Maar het zou me verbazen als hij in 2020 hetzelfde kan losmaken als in 2016. Dat was zijn jaar, dit keer gaat hij niet ver komen. En in het slechte geval leiden alle bovenstaande argumenten tot het omgekeerde: een uiterst links doelwit voor Trump en zijn bende.

Tweede ronde kandidaten hebben vaak problemen. Ze zijn niet vers meer. Alleen Ronald Reagan lukte het om vier jaar later weer hetzelfde los te maken, met dank aan Ted Kennedy en Jimmy Carter. Maar het slagveld ligt bezaaid met mensen die het nog een keer probeerden – soms, zoals Hillary, met het argument dat het nu haar beurt was. Ga de lijst maar na: Gary Hart was een revelatie in 1984, in 1988 ging hij onderuit. Bob Dole was nog redelijk interessant in vergelijking met oude Bush in 1988, in 1996 was hij een oude krabbelaar. McCain was spannend in 2000, een bejaarde opportunist in 2008. En ja, Hillary die nooit in de gaten had dat 2008 haar jaar was en zonodig nog een keer moest en ons opzadelde met Donald Trump.

Sanders heeft een voordeel in New Hampshire, in februari 2020, omdat hij uit Vermont komt. Ik betwijfel of dat dit keer net zoveel op zal leveren als in 2016. Nog helemaal los van dit alles denk ik dat Sanders een allerbelabberste president zou zijn. Maar daar komen we gelukkig niet aan toe. Voor die tijd is het al afgelopen. 

Zoals je kon verwachten, heeft Mitch McConnell, leider van de ruggegraatloze Republikeinen zich zonder tegenstribbelen overgegeven aan de psycho. Iedereen weet dat het onverstandig, zoals niet onconstitutioneel is om geld te besteden waarvoor het congres geen toestemming heeft gegeven, en Republikeinen waarschuwden al maanden dat een Democratische president deze bevoegdheid zou kunnen gebruiken om wat anders een emergency te verklaren. Dit was ook de partij die zo klaagde over Obama en diens gebruik van executive orders.

Niets van dat alles is te horen nu Trump de publieke kas weer leegsteelt om zijn fans tevreden te stellen. 

Het blijft de vraag – een interessante vraag – of Trump zijn kostbare nederlaag over de muur en shut down kan wegpoetsen met zijn machtsgreep. Ik betwijfel het maar gegeven de samenstelling van de senaat en het hooggerechtshof dat uiteindelijk de grondwettelijkheid van deze onzin moet beschouwen, zou hij er wel eens mee kunnen wegkomen.

Beto en Trump hielden gelijktijdige rally’s in El Paso. De psycho deed net alsof Beto niets voorstelde, maar het feit dat beide rally’s landelijk werden gecovered laat zien dat hij het fout had. Niet zozeer een leugen, zoals zijn verhaal weer volzat met leugens, inclusief de aantallen bezoekers, maar een ontkenning van de werkelijkheid.

Trump was in vorm. Dat wil zeggen, op zo’n rally kan hij gewoon wild gaan. Je hoeft niets te regelen, niets te besturen, niets af te spreken, gewoon een eind weg te lullen. Daar is hij goed in. Maar je zag tegelijkertijd dat het ook behoorlijk oud is geworden, de herhaling van Trumps onzin maakt het niet aantrekkelijker.

Beto oogt nog steeds naturel, met de nadelen daarvan maar vooral met enthousiasme en met energie. Dit is een goed onderwerp voor hem, hij hield een goed verhaal. Wat mij betreft moet O’Rourke zich niet al te snel een presidentsrace laten opdringen maar de kat uit de boom kijken met dit soort bijeenkomsten. 

Aan de andere kant, ik weet hoe het werkt. Allerlei kandidaten zuigen nu geld en medewerkers op. Maar als ik Beto moest adviseren zou ik toch rustig aan. Je weet dat een aantal van deze kandidaten de herfst niet zal halen en dat een stel uiteindelijk niet doorkomt (hopelijk blijven Joe Biden en Bernie Sanders aan de kant, genietend van hun welverdiend pensioen). Dan kun je die medewerkers weer oppikken.

Mooie, verstandige toespraken houden door het land heen, dat is wat Beto O’Rourke moet doen. Het verschil tussen de psycho en de uitdager is zo immens, zo mooi dat hij voorlopig op voorsprong staat.

Ik heb geen twijfel dat elementen van de Amerikaanse politiek tegenover Israel worden beïnvloed door financiële bijdragen van grote gevers. Afgevaardigde Omar mag dat niet zeggen en ik begrijp wel weer de opwinding, zij het dat die overdreven is.

Uiteindelijk is nu de Amerikaanse ambassade in Jeruzalem gevestigd omdat een groot donateur van Donald Trump, Sheldon Adelson, groot casino houder in Las Vegas, het van hem verlangde nadat hij flink in de bus had geblazen bij de Republikeinen.

Waarom zou je dat niet mogen zeggen? 

Iets verrassends en hoopgevends speelt zich af rond het moordenaarsregime in Saoedi Arabië. Ondanks de wens van Trump en zijn kornuiten, en de zakenwereld die net doet alsof het hen niet aangaat en gewoon geld wil verdienen, lijkt Mohammed bin Salman zich niet los te kunnen maken van zijn moord op journalist Khashoggi.

De rapporten over politieke gevangenen en martelingen, vooral van vrouwen, buitelen over elkaar heen. 

Voor de goede orde: verwijdering van deze potentaat zou weinig veranderen in Saoedi Arabië. Het westen is geneigd om de verwijdering van een dictator of een wanregime te begroeten als structurele verandering (zie Zimbabwe, Kongo, Zuid Afrika) en dan gewoon verder te gaan. Het goed dat een organisatie als Amnesty Saoedi Arabië onder vuur blijft houden. De moordenaars verdienen het. 

De psycho in het Witte Huis dreigt met een nieuwe shutdown. 

Het zou me verbazen als het zo ver gaat komen. De Democraten hebben eigenlijk alle kaarten in handen. Ze kunnen hun eisen voor een deal scherp houden als was het maar omdat aan het einde van de eerste, nutteloze, schadelijke shutdown al bleek dat de Republikeinen in de senaat weinig trek hadden zich voor Trumps karretje te laten spannen.

De situatie is onveranderd, dat wil zeggen de machthebber in het congres, Mitch McConnell, zal moeite hebben zijn club bij elkaar te houden. Dat zal niet leiden tot een serieuze begroting want daarvoor zijn 60 stemmen nodig. Dertien Republikeinen zullen niet zo hun nek durven uitsteken. Maar ongetwijfeld zijn er een paar die ineens ontdekken dat ze baat hebben bij enige principes tegenover het wanbeleid van de president.

Trump en de Republikeinen zitten klem. Hij is de enige die die muur wil. Zijn partij heeft drie keuzes: instemmen met een shutdown door hem niet tegen te houden; de shutdown vermijden maar Trump toestaan per executive order geld te stelen van andere departementen, waarna hij zijn overwinning kan uitroepen (dit vereist het uitroepen van een nationale crisis); Trump laten vallen en een deal sluiten met de Democraten die Trump dan zou moeten vetoën, waardoor alle druk bij hem alleen komt te liggen.

Misschien is het tweede alternatief nog afschrikwekkender voor Republikeinen dan de andere twee. Wat zij tolereren van een Republikeinse president – het zal leiden tot een constitutionele crisis – kunnen ze later niet meer ontzeggen aan een Democraat. De volgende crisis is de opioid verslaving of klimaat – beide echte crisissen.

Politici schoppen graag de bal vooruit, hopend dat er ergens wel een oplossing opduikt. Daarom zou ik inzetten op variant 2. Laat Trump maar gek doen, laat hem zichzelf maar naar de rand van de afgrond bewegen, optie 3, hem erover heen duwen kunnen de Republikeinen altijd nog doen.

Het zou me verbazen als er een shutdown komt maar ja, je weet het nooit met een van de werkelijkheid losgezongen idioot, omringd door hielenlikkers en bangige partijgenoten.

Misschien vindt u het niet nodig dat ik mezelf herhaal over de Kennedy-serie waarvan gisteren de laatste aflevering werd uitgezonden, maar ik kan niet nalaten vast te stellen dat het een belabberd brobbelwerkje was. Geen analyse, geen reflectie, enkel verheerlijking van de Kennedy’s.

Wie deze laatste aflevering zag, had geen idee (of misschien kwam zelfs de vraag niet op) dat deze Kennedy op jacht naar het presidentschap ethisch zo gehandicapt was geraakt door zijn wangedrag bij Chappaquidick dat enkel het idee dat hij een rol als president kon spelen hem er ongeschikt voor maakte. Korter: Ted Kennedy had geen moreel besef – in elk geval niet over het presidentschap. Je zou denken, je zou hopen, dat zo iemand zich gedeisd zou houden in de race naar het Witte Huis. In plaats daarvan bleef hij maar rondhangen en andere, betere en meer ethische politici voor de voeten lopen.

Wie deze aflevering zag, hoorde niet dat Kennedy’s boven de markt hangen in 1975 de kans gaf aan Jimmy Carter – zoals Hillary Clinton in 2016 Bernie Sanders mogelijk maakte en mede daardoor Trump. Je hoorde de naam Reagan niet eens noemen, maar het was de ondermijning van Carter door Kennedy die Reagans verkiezing in 1980 mogelijk maakte. De vergelijking tussen Robert die Johnson uitdaagde, zijn eigen president, en Ted, die Carter uitdaagde, werd niet gemaakt.

Het schandaal met Willy Kennedy Smith, een neefje in de vrouwen mishandelende Kennedy traditie, die in 1991 werd aangeklaagd voor verkrachting, na een nachtje stappen met oom Ted als opzichter, kwam niet aan de orde. Laat staan dat de naweeën daarvan Kennedy verhinderden om in de Anita Hill-hearings van zich te laten horen. Een ethisch gehandicapte als Kennedy kon immers Clarence Thomas niet aanvallen op vrouwonvriendelijk gedrag.

Kennedy’s redding was zijn tweede vrouw, Victoria Reggie, die alleen bij de begrafenis werd genoemd. Zijn eerste vrouw Joan en haar teloorgang in alcoholisme kwam niet aan de orde.

De belangrijke rol van Kennedy door Obama te kiezen in plaats van Clinton in januari 2008 werd niet als zodanig genoemd, wel beelden maar die hadden geen context.

In plaats daarvan ging het verhaal in de typische dynastie traditie over John jr. die zijn vrouw en schoonzus mede de dood injoeg door onverantwoord te gaan vliegen. John kreeg meer aandacht dan Ted, zou je haast zeggen. Maar dat paste in het dynastie verhaal.

Enfin, genoeg erover. Ik heb geen enorme hekel aan de Kennedy’s als dat misschien de indruk zou zijn – niet meer dan aan de Clintons – maar wel aan de hagiografische beschrijvingen van de bijna koninklijke familie van Amerika. Deze serie was beschamend slecht.