‘Voorspellen is moeilijk, vooral in de toekomst’, dice Yogi Berra, de honkbalcoach die geldt als een Amerikaans orakel. Maar voorzeker kunnen we de eerste reactie van Donald Trump na de verkiezingen van 3 november nu al uittekenen. Ongeacht de uitslag zal hij zeggen: het ging over mij. Bij verlies zal hij claimen dat het komt omdat hij niet op het stembiljet stond. Bij winst of beperkt verlies, misschien behoud van de Senaat, zal hij claimen dat het komt omdat hij de kiezer opriep net te doen of hij of het stembiljet stond. Klassieke win-win, Trump stijl.

Als het daarbij blijft, mogen de Amerikanen blij zijn. Het is immers lang niet uitgesloten dat Trump de verkiezingen zal frustreren. Hij kan intimiderende ICE-troepen in de buurt van stembureaus plaatsen. Ze zullen geen illegale stemmers oppakken, want die zijn er niet. Wel zullen ze legitieme kiezers met een etnische afkomst, vooral Hispanics, schrik aanjagen. Ze willen niet in de netten van Trumps anti-immigratie razzia’s terecht komen. Misschien blijven ze thuis, wat Trump goed zou uitkomen nu hij de steun van de Hispanics die hij in 2024 had, kwijt is. 

Het zou ook kunnen dat de president, al of niet op basis van gecreëerde onrust, een noodtoestand uitroept die de verkiezingen moeilijk of onmogelijk maakt. Dat zou voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis zijn, want zelfs tijdens de Burgeroorlog, in 1864, gingen de verkiezingen gewoon door. En zelfs als alles redelijk ongestoord verloopt, kunnen Trump en zijn kornuiten nog maar eens de legitimiteit van uitslagen betwisten. 

We hoeven geen grote voorspellende krachten aan te spreken om te voorzien dat het geen fijne uitslag gaat worden voor de Republikeinen. En Trump heeft in zoverre gelijk dat het inderdaad gaat over hem en zijn presidentschap. De afgelopen weken zagen we de definitieve onttakeling daarvan. De meest recente Washington Post peiling noteerde dat nog maar 33 procent van de Amerikanen vindt dat hij het goed doet. Zelfs zijn partijgenoten, tot nu dociel en zwijgend, schamen zich voor zijn aanschurken tegen de Russische dictator en Trumps verraad aan Oekraïne. Zijn blonde perschef, lekker ogend op televisie, moest hij na vijf dagen ontslaan. De publieke executie die fratboy Pete Hegseth hem opdrong, moest hij afblazen. Trumps verkiezingsrallies worden matig bezocht en wat hij er zegt is steeds minder te volgen.

Amerikanen ergeren zich in toenemende mate aan de corruptie en zelfverrijking van Trump en zijn clan. Hij heeft zijn vermogen flink doen groeien. Zijn fijne zoontjes, en het gebroed van een aantal van zijn ministers, maken deals met Arabische potentaten en Amerikaanse defensiebedrijven. De bruiloft van junior werd gefinancierd door een Russische rijkaard. Zelfs zijn chef staf, Susie Wiles, tot nog toe een stabiliserende kracht, groeit de chaos nu boven het hoofd. Ze zou op het punt staan te vertrekken nadat bekend werd dat haar dochter is ingehuurd als lobbyist door een pro-Russische organisatie op de Balkan. 

Er gaan koppen rollen na de verkiezingen. Niet alleen functioneren veel mensen niet, er wordt ook flink geruzied binnen regeringskringen. Zelfs conservatieve commentatoren hebben kritiek op functionarissen die vooral bezig zijn zichzelf te positioneren en niet de president te helpen. Zouden er te veel ontslagen vallen, dan heeft Trump een probleem voor de functies waarvoor het Congres de benoeming moet goedkeuren. Want het valt te voorzien dat Trump een nieuw blik ongeschikte types zal opentrekken. Veel keuze heeft hij niet: wie wil er nog werken voor een regering in staat van ontbinding? De Democraten zullen geen medelijden hebben.

Deze deconfiture van Trump was geheel te voorzien. Zijn overwinning in 2024 was knap werk, had zo goed als onmogelijk geleken na zijn couppoging in 2021. Geen wonder dat Trump naar Washington kwam met onverwoestbaar zelfvertrouwen, om niet te zeggen overmoed. Vier jaar lang had hij gedroomd van de macht om wraak te nemen, om de dingen te doen die zijn voorzichtige omgeving de vorige keer had verhinderd. Om zichzelf en zijn familie te verrijken. Om zijn stokpaardjes te berijden. Om Washington vol te plempen met nouveau kitch. Om zoete broodjes te bakken met dictators op wier macht hij jaloers is.

We hoeven niet alle draaien en keren van Trump in deze eerste twee jaar te behandelen om vast te stellen dat hij zijn eigen ergste vijand is gebleken. De importheffingen waren kostbaar, net als de domme oorlog in Iran een bron van inflatie. Het mandaat dat Trump had, verspeelde hij in hoog tempo. Beloftes aan de kiezers werden met voeten getreden. Grenzen dicht was populair, maar de razzia’s op niet wettelijk aanwezigen en etnische Amerikanen bepaald niet. Het spektakel van wraakacties tegen politieke vijanden zal de kiezers niet geweldig engageren, maar de bloeddorstigheid ervan draagt niet bij aan een uitstraling van een waardig presidentschap. Amerikanen schamen zich voor hun president.

Het is ironisch dat Trump maar niet wil onderkennen dat de kiezers niet blij zijn met de door hem veroorzaakte inflatie. Hij vertelt ze dat ze het verkeerd hebben, niet zien wat ze zien, precies wat Biden in 2024 werd verweten. Trumps kiezers rekenen hem af op de belofte van economisch welzijn. Zijn gekoesterde imago van vredesstichter, toch al nooit sterk, gooide hij te grabbel door een nieuwe oorlog te beginnen in het Midden Oosten, misleid door Israël. De hoge prijzen voor brandstof drukken de burgers op de onmiddellijke gevolgen. De kiezer gelooft geen woord van wat Trump zegt.

Het moet niet verbazen als deze man, steeds onthechter in zijn babbeltoespraken, steeds onvoorspelbaarder in zijn beleid, na een dik verlies van de Republikeinen als een plumpudding in elkaar zakt. Voor een tachtigjarige oogt Trump nog steeds verrassend actief, maar zonder de adrenaline van een bewonderende Maga-massa, zonder wetgevende macht, moeten we rekening houden met een totale ineenstorting van deze oude man. Maar hij blijft president en wordt omringd door een coterie zonder normen en geringe competentie. Op buitenlands terrein houdt hij grote vrijheid. We zijn nog niet van hem af. Trump kan nog heel wat schade aanrichten. In een andere quote van Yogi Berra: ‘it ain’t over until it’s over’.