Botten ratelen in graven: Founding Fathers onrustig.

De Founding Fathers, de mannen die in 1776 de Amerikaanse onafhankelijkheid verwezenlijkten en in 1787 de grondwet opstelden, waren visionaire lieden. Drie van hen legden in The Federalist Papers de overwegingen neer achter de diverse aspecten van de grondwet die van Amerika de eerste functionerende republiek maakten, met een gekozen staatshoofd dat iedere vier jaar zijn positie ter beschikking stelde.

The Federalist Papers, nog steeds het lezen waard, zijn Amerika’s unieke bijdrage aan het denken over hoe samenlevingen zichzelf organiseren. De artikelen om de grondwet te rechtvaardigen, want dat waren het, overwogen alle mogelijke situaties en ontwikkelingen, wogen belangen af van diverse delen van de samenleving, en keken naar voorbeelden elders in de wereld om daar lering uit te trekken. De Nederlandse republiek bijvoorbeeld, werd als onvoldoende beoordeeld.

Amerika is dol op die Founding Fathers. Ze hebben een soort aura gekregen dat hen onaantastbaar maakt, ook al waren sommige van hun slechtere eigenschappen voor iedereen zichtbaar. Alexander Hamilton heeft de unieke eer dat hij onderwerp is van een musical die al jaren harten verovert op Broadway. Hij was getrouwd in een familie die slaven hield, en werd doodgeschoten door een politieke concurrent, de toenmalige vicepresident van de Verenigde Staten. Thomas Jefferson, die de fameuze woorden pende ‘all men are created equal’, zag er geen been in om dat te doen terwijl hij zelf 300 slaven in bezit had.

Er is veel voor te zeggen om deze mannen, met hun fouten en afwijkingen, inderdaad in een historisch pantheon te plaatsen. Ze waren belezen, discussieerden over de menselijke natuur, over hoe samenlevingen functioneren en probeerden iets nieuws in elkaar te zetten, een republiek. En dat in een tijdperk waarin alleen keizers, koningen en een enkele stadhouder andere landen runden.

Deze geniale mannen hadden echter niet kunnen voorzien dat iemand als Donald Trump ooit hun republiek zou leiden, en al helemaal niet dat hij niet volgens de regels na vier jaar weg zou gaan indien niet herkozen. Een president zonder mandaat, die weigert te vertrekken, het was niet een optie waaraan ze hadden gedacht. Of misschien wel, zij het indirect. De grondwet laat het presidentschap automatisch aflopen na vier jaar. Oorspronkelijk was dat op 4 maart, vier jaar na het aantreden van George Washington in 1789. In het 20ste amendement is dat vervroegd naar 20 januari. In dat amendement staat ook dat de termijn van de zittende president afloopt om 12 uur ‘s middags, op 20 januari. Indien er geen opvolger is die legitiem is gekozen, dan valt het ambt vanzelf open en wordt de Speaker van het Huis van Afgevaardigden president.

Met de corruptie van het democratisch systeem door Donald Trump en de steun daarvoor van een van de twee grote politieke partijen hadden de Founding Fathers geen rekening gehouden. Ze waren geen fans van al te veel democratie, maar nog banger waren de Fathers voor een dictatuur, al of niet door een monarch. De instelling van de senaat en het kiescollege waren middelen om de macht van het volk te temperen, de beperkte termijn een middel om absolute macht te voorkomen.

George Washington was verstandig genoeg om na twee termijnen terug te treden, zodat voor de hele wereld duidelijk was dat een president op grondwettelijke wijze vervangen kon worden door een gekozen opvolger. Vier jaar later werd zelfs duidelijk dat iemand van de oppositie, Thomas Jefferson, president kon worden zonder dat er wapengekletter of geweld aan te pas kwam. De republiek heeft in 233 jaar nooit een situatie gekend waarin een president de uitslag van een verkiezing weigerde te aanvaarden. Politici tot in hun botten hadden altijd de gratie om de uitslag te respecteren en zich daarnaar te gedragen zelfs toen dat omstreden was, zoals in 1824, 1876 en 2000.

Donald Trump heeft in vier jaar veel gedaan om het aanzien van het ambt van president te schaden. Na 22.000 leugens en halve waarheden geniet zijn woord geen gezag. Volgens velen ondermijnde hij ook de democratie door met hulp van zijn Republikeinse Partij kwestieuze besluiten en benoemingen erdoor te jassen en door de instituties van het Amerikaanse systeem, van rechters tot gouverneurs, van politici tot de onafhankelijke media, aan te vallen en te besmeuren als onpatriottisch, als verraders.

Conservatieve Amerikanen mogen zich graag beroepen op de Founding Fathers. Het Supreme Court vult uitspraak na uitspraak met overwegingen die net doen alsof de rechters weten wat deze achttiende eeuwse genieën voor ogen hadden toen ze een grondwet schreven die volgens een van hen, Thomas Jefferson, elke generatie opnieuw opgesteld zou moeten worden. Die interpretatie, ‘original intent’ is net zo politiek als elke andere, maar conservatieven verschuilen zich achter de Founding Fathers en komen er nog mee weg ook. Donalt Trump was zeker niet een orginal intent, om het zacht uit te drukken.

De vader van de Republikeinse Partij, Abraham Lincoln, heeft zich tijdens deze vier jaar al een paar keer in zijn graf omgedraaid. Hij had nooit kunnen vermoeden dat een notoire racist en verdeeldheid zaaiende opportunist zijn partij in het hoogste ambt zou vertegenwoordigen. Inmiddels is het lawaaiig op de begraafplaats. Alle Founding Fathers draaien zich in hun graven om bij het spektakel dat Donald Trump en de Republikeinse Partij opvoeren.

Nooit is de democratie in Amerika meer beschadigd dan onder deze president en door deze charade na afloop van ordentelijk en eerlijk verlopen verkiezingen. Nooit ontbrak het zo aan leiderschap. De zuidelijke politici die zich in 1860 afscheidden en de burgeroorlog startten, hadden tenminste nog de kracht van hun overtuigingen. Dit keer wordt Amerika bedreigd door de zucht naar macht, door het roekeloos opportunisme dat de huidige generatie Republikeinen en de zittende president motiveert en dat de Amerikaanse democratie, en daarmee het aanzien van democratie in de wereld, inmiddels al onherstelbare schade heeft toegebracht.

‘A republic if you can keep it’ zei Founding Father Benjamin Franklin toen hem werd gevraagd wat de uitkomst was van het grondwetsoverleg in 1787. Hij had niet kunnen vermoeden dat 233 jaar later, 44 presidenten met elementaire beschaving later, het handwerk van de Founding Fathers alsnog aan stukken zou worden gescheurd.

Dit bericht is geplaatst in Blogposten. Bookmark de permalink.