De oude Grieken wisten het al: niets is gevaarlijker dan extreme overmoed, dan hybris. Hij leidt altijd tot een pijnlijke val. Met Donald Trump in overmoed-stemming razen we af op wat zich laat aanzien als de meest hachelijk fase in zijn presidentschap.

De militaire actie in Venezuela, maar net goed gegaan maar verkocht als een vanzelfsprekend staaltje Amerikaanse genialiteit, heeft vooralsnog niet meer opgeleverd dan grote woorden, en bolle grootspraak. We will run the country, zei de president. Het staat te bezien, maar hoe dan ook lijkt het de president te hebben geïnspireerd tot meer imperiale actie.

Trump geeft niets om Cuba, maar zijn minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, des te meer. Gegeven de lange geschiedenis van de Amerikaanse wens om van Cuba een protectoraat te maken, teruggaand tot de jaren 1850, is actie tegen dit eiland een kwestie van tijd. Monroe wordt uitgerold om alles te rechtvaardigen, maar misschien is beter te herinneren aan de Varkensbaai operatie in 1961, toen de Amerikanen een zeperd haalden. You break it, you own it was de waarschuwing in de Amerikaanse keramiekwinkel The Pottery Barn. Amerika kan zich opmaken voor een stevige rekening.

Surfend op een high van imperialisme, of wellicht te veel Diet Coke, dreigt Trump nu met militaire actie, of wat voor actie dan ook, om te interveniëren in Iran. Ook hier is sprake van een land met een lange geschiedenis van verwerpelijke Amerikaanse bemoeienis. Nog los daarvan is moeilijk voor te stellen wat voor Amerikaanse actie het land kan helpen. Elk nieuw bewind dat er komt met Amerikaanse wind in de zeilen is bij voorbaat getekend en geketend.

En tja, dan is er Groenland. Trumps langjarige obessie met dit gebied kan nu ook in actie worden omgezet. De laffe houding van Europa, afhankelijk van iemand die niet valt te vertrouwen maar toch met onderdanigheid gediend moet worden, past helemaal in Trumps denkwereld. Hij geeft niets om de NAVO en Oekraïne is gewoon deel van de Russische invloedssfeer – net als de Baltische staten. Wie nog denkt dat Trump als het erop aankomt Amerikaanse macht en kracht gaat inzetten om Europa te helpen zichzelf te helpen, leeft in een droom. En, geef het aan Trump, waarom zou je respect hebben voor Europese leiders die internationaal recht opschorten, enkel en alleen omdat ze Amerika nodig hebben? De NAVO is al dood, Groenland zal duidelijk maken of Europa bereid is dat feit ook te onderkennen.

Trump gaf de veroordeelde president van Honduras gratie en stuurde zo de verkiezingen in dat land naar een Trump-gelieerde president. Hij schold de president van Columbia uit, bedreigde Mexico. Het is vooralsnog vooral een spiegelgevecht want, laten we wel wezen, in Venezuela heeft Amerika nog weinig meer bereikt dan dat Maduro in New York zit, staatsgesponsorde bendes de straten beheersen en olieboeren weinig trek lijken te hebben te investeren totdat Amerika ook de veiligheid van hun geld garandeert. Zonder troepen aan de grond gebeurt er niets.

De moord op een vrouw in Minnesota door het privéleger van Trump gaat precies doen wat de bedoeling was van de president en zijn kwade genius, de witte supremacist Stephen Miller: een toneel creëren voor een provocatie. De volgzame minister van Homeland Security heeft belooft nog meer leden van dit privéleger, inmiddels meer dan ICE want aangevuld met de op militaire leest geschoeide Border Police, op Minneapolis af te sturen. Trump geniet. Een staat die hij drie keer verloor, een stad waar George Floyd werd vermoord en diens moordenaar werd veroordeeld toen de rechtsstaat nog functioneerde, gerund door een gouverneur die in 2024 vicepresidentskandidaat was, een staat met een corruptieprobleem en dan ook nog gekoppeld aan een Somalische gemeenschap: wat is er niet te genieten van het provoceren en opjuinen? Je ziet hem kicken.

Een uitnodiging voor rellen, voor geweld, voor nog meer moorden en uiteindelijk, dat is de long game, de afkondiging van een landelijke noodtoestand en het opschorten of kortwieken van de verkiezingen van november, waarbij de Republikeinen dreigen hun meerderheid te verliezen in het Huis. Gegeven de ontwikkelingen en de afkeer van de gemiddelde Amerikaan voor wat zich ontrolt, zou, als het allemaal doorgaat, ook de Senaat wel eens in Democratische handen kunnen komen. Trump en zijn omgeving hebben er alle belang bij een halve burgeroorlog te ontketenen om die nederlaag te voorkomen.

Overmoed. Waarom Jerome Powell, de president van de Federal Reserve Bank, de officieel onafhankelijke centrale bank van de Verenigde Staten, voor de rechter dagen? Over vier maanden treedt hij af. Deze dagen is de redenering in het Witte Huis met zijn diepe wond waar de East Wing ooit stond, en zijn Oval Office belettering die een sauna niet zou misstaan, in dat Witte Huis denken ze nu: waarom niet? We hebben de macht, niemand stopt ons, laten we all out gaan.

Dat is de reden dat we nu, een jaar na de inauguratie van Trump 2.0 in de gevaarlijkste fase zitten van zijn poging om de Verenigde Staten te herscheppen in een autoritaire, corrupte clientèle staat. De macht van de president wordt alleen beperkt door mijn eigen moraliteit, claimde Donald Trump in een lang interview met de New York Times. Zelden werden meer dreigende woorden gesproken.

Als de Trumpies wegkomen met wat ze nu aan het doen zijn, of beter gezegd, als ze deze vervolmaking van de richting waarin ze al een jaar bewegen, zonder verzet kunnen voltooien, dan wordt de 250ste verjaardag van de Verenigde Staten, op 4 juli aanstaande, een treurige affaire. Laten we elkaar niet voor de gek houden: dit is het gevaarlijkste moment.

Er is maar één, zij het magere geruststelling: zoals de oude Grieken al wisten loopt het met hybris, met extreme overmoed, met de arrogantie van het eigen gelijk, nooit goed af. Griekse schrijvers schreven drama’s waarin dit soort eigenschappen steevast leidden tot een pijnlijke val. Maar het is een misleidende geruststelling, want de val van Donald Trump, als hij komt nadat hij de wereld heeft geschokt en de Amerikaanse rechtsstaat heeft vernietigd, zal buitengewoon pijnlijk zijn. Niet voor de gevallen autocraat, maar voor degenen die hem zijn gang lieten gaan, zowel binnen als buiten de Verenigde Staten.